Jan-05: Dom-vraagje

Mijn vorige blogbericht ging over m’n zwerffietsvakantie. Ik heb de gewoonte om op kerktorens af te fietsen. Wegwijzers ‘naar’ het centrum werken nooit en sturen mensen om een stad naar een parkeergarage. Da’s leuk voor een auto, maar als fietser wil ik een centrum zien waar ik op de fiets meestal goed in en door kan. Simpele oplossing is het navigeren op de grootste kerktoren. (Zeg maar een CPS: Church Positioning System)

Ik heb dan ook heel wat van die dingen gezien en sommigen van binnen. De grootste in Frankrijk noemen zich Cathédrale. Knoeperts van kerken die ik o.a. tegenkwam in Aix-en-Provence, Amiens, Angers, Auch, Auxerre, Avignon, Blois, Bordeaux, Bourges, Caen, Châlons-en-Champagne, Chartres, Dax, Gap, Langres, Laon, Le Mans, Lisieux, Metz, Montpellier, Narbonne, Noyon, Orléans, Périgueux, Poitiers, Quimper, Rouen, Sens, Reims, Soissons, Strasbourg, Toul, Tours, Troyes en Vesoul. Maar ook Monaco, het Zwitserse Fribourg, het Duitse Dresden, en in België: Antwerpen, Brugge, Gent, Hasselt, Ieper en Mechelen. In Nederland zag ik ze in Haarlem en ‘s-Hertogenbosch. In het Spaanse Barcelona, Burgos, Salamanca, en Valladolid. In Zwitserland Sankt Gallen. In Italië: Brindisi, Faenza, Ferrara, Parma, Pesaro, Trani, Salerno, Taranto, Trento en nog een zootje. Hun woord Cattedrale wordt meestal in dezelfde zin genoemd als Duomo, net als in het Italiaans Zwitserse Lugano. In Denemarken: Viborg en Kopenhagen en Oslo in Noorwegen. In Ierland: Lismore, Roscommon en Waterford, en het Britse Bath, Bristol, Canterbury, Carlisle, Chester, Chichester, Durham, Hereford, Kirkwall, Peterborough, Salisbury en Worcester (Cathedral). Bij nazoeken blijkt Cathédra te staan voor katheder (preekstoel) of leerstoel.

Maar ook het woord Basilique komt (minder vaak) voor. Die vond ik o.a. in het Franse Vézelay, Saint-Quentin en Paray-le-Monial, het Italiaanse Bergamo, Caravaggio en Bressanone (Brixen) in het Duitse Bühl, Waldürn, Lichtenfels en Kevelaer (Basilica), het Belgische Tongeren en het Luxemburgse Echternach. In Nederland: Oudenbosch, Oldenzaal, Deventer, Hengelo, Laren, Hulst, Sittard, Thorn, Maastricht en Zaltbommel. Omdat het er minder zijn had ik het idee dat een Basiliek boven een Kathedraal staat, ook al zijn Kathedralen vaak groter. Maar klopt dat?

En dan hebben we nog de Dom, zoals in Utrecht. Die dingen vind ik vooral in Duitsland: Aachen, Altötting, Augsburg, Bamberg, Braunschweig, Bremen, Dresden, Erfurt, Fritzlar, Fulda, Greifswald, Heppenheim, Koblenz, Limburg/Lahn, Lübeck, Magdeburg, Mainz, Meissen, Münster, Keulen, Neheim, Osnabrück, Paderborn, Hildesheim, Passau, Quedlinburg, Ratzeburg, Regensburg, Rottenburg/Neckar, Schleswig, Soest, Speyer, Stendal, Trier, Wetzlar, Worms, Würzburg en Xanten en In het Tjechische Plzen en Praag. In Italië zag ik Duomo (is Cattedrale) in Ancona Bari, Bolzano (Bozen), Como, Crema, Firenze, Genova, Mantova, Pavia, Padova, Piacenza, Rimini en Venezia. In Oostenrijk zag ik ze in Feldkirch, Innsbruck, Wiener Neustadt, Salzburg, Graz en Linz.

Ik denk dat een Dom te maken heeft met een Bisdom (zoals Utrecht is) en dus ook niet overal kan staan. Domus is Heer net als Domenica de Dag des Heren (Zondag) is in het Italiaans en Latijn. Maar is een Dom nu gelijkwaardig aan een Basiliek of een Kathedraal?

En dan bestaat ook nog de term Munster, zoals in Ulm (hoogste (161m) kerktoren ter wereld), Bonn, Breisach, Freiburg, Hameln, Herford, Ingolstadt, Konstanz en Schwäbisch Gmünd (ook basiliek). Ze komen ook voor in het Franse Strassbourg, Thann, het Zwitserse Basel en het Nederlandse Roermond. In het Britse York zag ik een Minster (Die van London heb ik gemist.)

Munster kon ik herleiden naar Monesterie, was klooster betekent. Zo’n ding zal wel een kloosterkerk zijn zoals ik o.a. tegenkwam in Sainte-Anne-d’Aurey (is ook een basilique) en Mont-Saint-Michel, Holzen in Bayern en Melk in Oostenrijk. Ook dat kunnen joekels zijn waar goed op te navigeren is.

Na een rondje Wikipedia zag ik dat een Dom gelijk is aan een Kathedraal en dat die gekoppeld zijn aan een Bisdom. Basiliek is een eretitel die door het Vaticaan uitgedeeld wordt en heeft vaak met bedevaart te maken als in Vézelay. Daarnaast is basliek ook een bouwvorm. De Bavo in Haarlem is zelfs Kathedraal en Basiliek. In Landshut trof ik een kerk met de hoogste (136m)  bakstenen toren ter wereld, navigatie-technisch ook erg handig.

Kortom een dom vraagje, want ik kon het gewoon opzoeken.

(Vet is Unesco-werelderfgoed.)

Geplaatst op 2006-01-05, in Zwerfmatig en getagd als , , , , , , , , , , , , , , , . Markeer de permalink als favoriet. 26 reacties.

  1. Eveneens een voordeel is: naast kerk 99% kans op kroegje! :D
    Overigens oriënteerde ik mij in Turnhout ook op de kerktoren…bleken er 2 te zijn daar, heb heel Turnhout gezien, 2 rondjes om 2 kerken zeg maar.. ;)

  2. Ook als niet-fietser zeg maar rijden wij ook altijd recht op een kerk af, behalve als H. een bordje museum ziet, dan richt hij zich helemaal daarop. Hij lijkt dan net een hond, die worst ruikt.
    Ik heb al je kerken enz. nog niet allemaal bekeken maar wij zijn afgelopen jaar wel in Vézelaye geweest.
    Genoeglijke dag weer!

  3. Geen foto van de kathedraal in Antwerpen? ;) Dom betekent in het Russisch overig huis. Maar daar hebben ze dan weer basiliken.

  4. @Hette: Toen ik daar was, was ik nog niet zo geinteresseerd in die oude gebouwen. Ik ben wel in het centrum geweest, maar kan me er geen kerk herinneren. Ben er dus zeker niet op af gefietst. :)

  5. @Hette: Station is toch zoiets als fok-zaal in het Russisch? :)

  6. Basilique is een eretitel die aan een kerk wordt verleend. Vandaar… Ook in Hengelo(ov) staat een basilique. Fiets daar ook maar eens heen.

  7. @F/s: In 2004 ben ik m’n vakantie begonnen in Hengelo (Ov). Heb daar wel een kerk gezien, maar had niet in de gaten dat het een basiliek was.
    In Oldenzaal viel de kerk meer op. Nu zie ik dat die al 47 jaar eerder tot basiliek is verheven. Ik had al een zwaar vermoeden dat mijn lijstje verre van compleet is. In Basel staat ook een dom en die gevallen van Paderborn en Soest (D) waren ook sterk overmaats.

  8. http://www.myphotographs.net/france/image150.html
    de kathedraal in Strasbourg even opgezocht. Want daar ben ik ook geweest en daarvan had je net geen foto.

  9. http://www.cwrl.utexas.edu/~bump/oxford/Westminster/Westminster/abbey.jpg
    En dan zou je deze haast vergeten. Die hoort bij de Munsters. Of bij de Abdijen?

  10. En de moeder aller parochies….
    http://www.rkkerkvaassen.nl/

  11. @Mack: Die in Strasbourg heb ik maar vluchtig gezien en ik heb daar nooit een foto van gemaakt of een ansicht van ekocht. In London ben ik maar 7 minuten geweest en heb daar per ongeluk de Westminster-abbey gemist.
    Die van Vaassen lijkt me geen kathedraal of basiliek. Ik moet streng zijn, anders had ik ook graag die steenklomp van Noord-Scharwoude er op gezet die bekend staat als de Kathedraal van het noorden. Er zijn in en buiten Nederland nog enorm veel van dat soort grote kerken te vinden zoals in Wadway en Alkmaar. Het zijn wel allemaal richtpunten die door mijn CPS opgepikt worden. :)
    Kevelaer zal ok wel een basiliek hebben, da’s nogal een bedevaartsplaats.

  12. @Hette: Ik heb het alleen in het Kyrilisch gezien en dan begint het met een B. :)O.a in Kiyiv waar ze ook prachtige kerken hebben, waar ik blij was dat ik m’n fiets thuisgelaten had. Ik vond het wel vreemd omdat ‘station’ een behoorlijk internationaal woord is en veel Russische woord best herkenbaar zijn.

  13. Kaat woont vast in België, in zuid Nederland willen kerk en kroeg ook nog wel eens elkaars gezelschap zoeken, maar hier in het noorden levert het zoeken naar een kroeg door oriëntatie op de kerktoren iha weinig resultaat op. In België vond ik het altijd kostelijk om de kerk uit te zien gaan: de eerste die wat gehaast naar buiten komt is meestal de kroegbaas die de deur snel open gaat gooien. ;)

  14. Vogens mij wordt een kerk/kathedraal een Basiliek als de Paus er een bezoek gebracht heeft.

  15. @Erik: Wat ik er nu inmiddels over gelezen heb klopt dat wel zo’n beetje. Zo’n Paus komt als er iets speciaals in zo’n kerk is en verheft ‘m met z’n bezoek tot basiliek. Zo zal die kerk in (het afvallige) Noord-Scharwoude nooit een basiliek worden, omdat de Paus daar niet durft te komen. :)

  16. Heb je de evangelische kerk in Neuenhaus (dld) al eens bekeken? Daar begint een deel van mijn familiegeschiedenis.

  17. @F/s: Ik ben nog niet tussen Nordhorn en Coevorden geweest. Misschien wel mooi om daar een keer de Vecht te volgen, die was ook mooi ten oosten van Nordhorn.
    Ik neem aan dat je niet Neuenhaus bij de Neckar bedoeld, daar fietste ik afgelopen jaar op 20km langs. :)
    Mijn achternaam komt uit de omgeving van Quedlinburg, vandaar dat ik daar afgelopen jaar eens op af gefietst heb. (dus vanuit Hengelo)

  18. Ik heb het verhaal aangepast en uitgebreid, nadat ik een aardig lijstje tegenkwam op de duiste versie van Wikipedia. In Münster staat dus geen munster maar een dom (en nog een grote kerk). Dat geval in Schwäbisch Gmünd schijnt een Munster en Basiliek te zijn. Toevallig had ik op mijn laatste vakantie ook de kerk van Rottenburg aan de Neckar van binnen bekeken om zodoende voor een klein buitje te schuilen. Dat bleek dus ook een Dom te zijn. Nu ik de foto zag van Antwerpen herinderde ik me dat ding ook weer. De lijst zal nog niet compleet zijn, maar is inmiddels wel completer.

  19. Ja dat klopt. Cyrillische B is een Latijnse v.
    Ik weet niet waar de etymologie van vokzal vandaan komt. Er is ook een woord stantsija. Dit is een metrohalte en ze hebben ook ostanovka. Dit is een bushalte.
    Kiev ben ik nog niet geweest. Sjonge jij heb veel gereisd zeg! Is kiev leuk? Ik wil er zeker nog eens heen

  20. Frans: Ik woon niet in België hoor, heb wel een bourgondische inslag zeg maar, of zoiets :D

  21. Ik heb niks met kerktorens. Neem me niet kwalijk.

  22. dat “ding” in antwerpen aaaaagggghhhh….
    als je dat niet gezien hebt??? in welk centrum ben je dan geweest?
    ;)
    waarschijnlijk aan onze spoorwegkathedraal dan, dat is ook de enige buurt waar je inderdaad niet op een of andere kerk botst.

  23. @Ingrid: Was een heel tijdje terug dat ik daar was. Had er last van kasseien en ben er daarna niet meer op de fiets geweest. (Ben een mooi weer en mooi asfaltfietser.) Wel nog een keer in een auto, maar uit zo’n geval kan je lastig omhoog kijken. CPS is dus nix voor auto’s, tenminste niet voor de laatste meters. :)

  24. Hey! leuke weblog.
    Jij bent vandaag de weblog van de dag.
    Neem eens een kijkje ;)

  25. Hallo lekkere vent van me, alles kits?
    Liefs van Tante!

Reaxi (laat het e-mailvak leeg):

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s