Dec-12: Vormatig-Formelig

Hier boven een spotprent van Tom van de vorige formatie. Volgens mij is er in 3 jaar niet zoveel veranderd, Balkenende en Bos hebben nog steeds moeite om elkaar te begrijpen.

Zelf hou ik van duidelijkheid, logica en begrijpelijkheid. In de Nederlandse taal is die vaak ver te zoeken, zoals bij het woord ‘formatie’. Dat woord hangt aan allerlei andere woorden, waarbij men schijnbaar geen keus weet te maken voor de ‘f’ of de ‘v’ als begingletter. Formatie doen we met een een ‘f’, net als formeren. Maar het ‘vormen’ van een kanbinet doen we met een ‘v’. Vormfoutjes ook, net als iets ‘voor de vorm’ doen.

Dat laatste heeft een Latijnse tegenhanger, ‘pro forma’. Dus met een ‘f’. Formeel zal dat wel kloppen, maar hadden we niet beter helemaal voor de ‘f’ kunnen kiezen zodat ons ‘vormen’ aansluit bij het Engelse ‘to form’?

Dan zitten we meteen goed met formule, formulier, formatteren* en gereformeerd. Hervormd moet we dan nog even herformen en was ‘re’ ook niet hetzelfde als ‘her’? (* op verzoek aangepastt.)

Inmiddels find ik het heel begrijpelijk dat ik foor m’n Nederlands faak niet ferder kwam dan een fier, terwijl ik met Engels wel ruime foldoendes scoorde.


De spotprent hieronder zag ik een paar dagen na dit logje in de krant.

Geplaatst op 2006-12-12, in Kiesmatig. Markeer de permalink als favoriet. 19 reacties.

  1. net zo verwarrend is het gebruik van verschillende ij/ei/y’s (of is het eieren?). Ter verbetering van de schryf/typsnelhyd stel ik voor de byden die uit twee afzonderlyke letters bestaan alleby te vervangen door de y.
    Hoe kyk jy tegen dit voorstel aan; lykt het je wat of lykt het je niets?

  2. Ik verwonder me er wel eens over dat we verven met verf.
    Smurfen blijven gelukkig wel altijd smurf.
    en ze zullen er wel weer niet uitkomen.

  3. Je houdt nou wel een leuk betoog, alleen klopt het niet helemaal. Je gebruikt het woord “formateren”. Helaas, Xiwel, dat woord bestaat niet. Wel bestaat het woord formatteren. Wel goede informatie geven graag. :)

  4. @Vedat: Ik begreep dat er in de formatie ook geformateerd werd. :-)

  5. @Frans54: De Nederlandse IJ is nog lastiger. Wel schelden wel de Ypsilon (uitspraak upsilon) uit voor Griekse IJ, maar het is onze Nederlandse IJ die afwijkt. Dat ding vind je in geen andere taal en wat mij betreft mag ie zo snel mogelijk omzeep. Windows heeft dit praktisch al bereikt. Het is vreselijk moeilijk om de Nederlandse IJ (die als kleine letter betreft) te vinden. Iedereen tikt dus maar i en j, waardoor bij sorteren dit ding onder de I valt en niet de Y waar Van Dale hem wil hebben.
    Kortom opheffen dat barrel. :-) Voor ‘IJs’ en ‘Rijn’ zou ik ‘Eis’ en ‘Rein’ gebruiken net als in het Duits. Voor ‘gemakkelijk zou ik ‘gemakkelyk’ gebruiken net als vroeger en dan klopt ook de uh-klank die bij de ypsilon hoort. En als we dat toch doen, waar niet ‘dy’ in plaats van ‘de’? De uitspraak is toch duh. Op die manier is er gynoeg werk voor de Y en heb jy er met Scrabble zekyr yn stuk of zes nodyg.

  6. Nee, nee, niet doen! Het staat afgreisyluk.
    Die v/f is wel eens lastig. Net als bij c/k. Akkoord, maar accorderen. Omdat het oude accoord meer gebruikt werd dan accorderen kreeg het de inheemse k’s, als ik het goed begrijp.

  7. Oei, ja, die lokale verschillen in de waardering en schrijfwijze van de labiodentalen, -volgens mij moet je een etymoloog zijn om er ook maar iets van te snappen :-) (want er zit vast logica in, anders zou de Upsilon zich toch niet van een u/v-klank naar een f-klank in het moderne grieks hebben kunnen ontwikkelen, om maar n voorbeeld te noemen..)

  8. @Jolie: Qua Latijns en Grieks ben ik nooit verder gegaan dan 2 jaar MavoFrans. Dat was met pure tegenzin, waarbij ik me niet schaamde voor het arsenaal vieren dat ik daarvoor verzamelde.
    Toch heb ik wel iets met talen, als Delphi en Html en nog merkspecifieker. ;-)
    In Griekenland viel me op dat de Beta (Oudgrieks) opgeschoven was richting Wita (Nieuwgrieks). Mogelijk is dat een verklaring voor het B en V probleem in Latijnse en Kyrilische talen. Dus Volvo in het Spaans uitspreken als Bolbo. Het verklaart mogelijk ook het gezeur tussen tafel en tabel.
    Ook lastig dat de hedendaagse Grieken 2 letters de MP nodig hebben voor de B-klank van bijvoorbeeld bier. in OlyMPia zit ook dat 2-tal en toch spreken ze dat niet uit als OlyBia. :-) Rare jongens die Grieken.
    Dat gerommel zorgde waarschijnlijk wel voor de verschillen in onze talen. Idem voor de CH en K. Omdat het Romeinse schrift geen K heeft werd daar de CH voor bedacht. Dat verlaart dat CHurCH, KirCHe, KirK en KerK allemaal K-klanken hadden. Alleen zijn niet al die CH’s naar K’s omgezet. Later zijn ze de CH’s als G’s uit gaan spreken en hopla een flink versKil tussen de talen. Sjumagger is voor mij dan ook gewoon Skoenmaker. :-)

  9. @Epi: Ik neem aan dat je ‘afgreisylyk’ bedoelt. Een prachtig woord dat nog niet met het huidige Scrabblefabeth gecomponeerd kan worden.

  10. Inburgeringscursus al eens geprobeerd? Ik ben op 0.1 puntje na niet ingeburgerd.
    Is dat net zoiets?

  11. @Ellen: Ik zak zelfs voor een Hamburgeringscursus. :-)

  12. Moet je voor de aardigheid Deens eens gaan bekijken: de spreektaal is daar wel doorontwikkeld maar de schrijfwijze is al heel lang niet meer aangepast waardoor veel woorden totaal anders worden geschreven dan uitgesproken.

  13. Oh-ja, daar heb je gelijk in Xiwel, die verschuivingen in het Grieks van 700 vC –> 70 nC –> nu, extreem. Zoveel “ie”-klanken als ze vandaag al uitspreken.. Als dat bij onze taal ook zo is (ongetwijfeld) dan hoeven we vandaag niet te zeuren over een beetje dialect of ‘accent.’
    Maar die spellingswijzigingen vind ik wel zonde. En dan meer om de verspilde energie van telkens weer opnieuw regels leren.

  14. @Jolie: Ik vind dat spellingswijzigingen er alleen moeten komen als dat nut heeft. En met nut bedoel ik ook dat een taal inzichtelijker wordt. Vakantie met een k en vacant met een c vind ik dus niet zo handig. Ik schrijf beide liever met een c. Om die reden zou ik vorm ook omformen, zodat het aansluit bij formulier en de rest. En ik vind al een heel tijdje dat de puntjes van de ij mogen in gemakkelyk. Niemand spreekt daar een ij-klank uit en vroeger stonden die punten er ook niet op.
    Toch moeten dit soort wijzigingen langzaam verlopen, anders worden ze niet gepikt.
    Zelf ben ik het meeste voor de spelling van rond 1900. Toen ‘zoo’ nog met 2 oo’s geschreven werd. Ik vind dar zo (zoh) maar nix.

  15. In de formatie wordt niet geformateerd, maar geformeerd.

  16. Ja, nut en inzicht, vind ik ook twee belangrijke criteria – en ik heb ook het idee dat die bij de laatste spellingswijziging over het hoofd gezien zijn (al beweert men anders.)
    Werd gemakkelijk vroeger niet zonder puntjes geschreven, in de 17e eeuw? Of was er toen nog geen vaste spelling (Hoewel, de statenvertaling is toch van 1651*, dan moet er toch een spelling geweest zijn (*jaartal gegokt/uit mijn geheugen))
    Van mij mag de spelling uit 1900 ook wel :-)) Het lijkt me wel handig om weer wiens en wier te mogen gebruiken, (dat doe ik in spreektaal nl. ook ;)))

  17. @Joly: Als ik zin heb, duik ik er nog eens dieper in. Maar zover ik weet uit oude actes was er eerst de y zonder puntjes, in July, Juny en bijvoorbeeld gemakkelyk. Ik denk dat bij July de uitspraak Julie was en niet Julei. Later kwamen de puntjes op de ÿ en werd Juli ipv July geschreven. Waarschijnlijk werd voorheen de i meer als in ‘ik’ gebruikt, dus niet voor de ie-klank. Er zijn zat actes waar dat allemaal in na te gaan is, maar dan moet ik wel even zin maken. :-)

  18. Het driehoeksoverleg stond ook in De Gelderlander, waar trouwens regelmatig een prent van deze tekenaar in staat.
    En Engels, tja, as platsprekende Saankanter hadden wai vroeger’n streipie foor:)

  19. @Bertie: De spotprenten van Tom Janssen staan ik veel grote regionale kranten als de Gelderlander en het NoordHollands Dagblad en daarbij staan ze in Trouw. De onderste spotprent is op zijn website te vinden. (Zie daarvoor bij Linx hier linksboven.) De bovenste spotprent staat daar niet meer, maar die had ik zelf nog in een eigen digitaal archief.

Reaxi - Mailadres hoeft niet. Zie: Ximaar?! ↑↑

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: