Feb-14: Regeograverij

Gisteravond luisterde ik naar Lia Vriend-Vendel. Zij gaf een lezing voor de Historische Vereniging Alkmaar. Die HVA had deze keer extra reclame gemaakt, die ook mij via-via bereikte. In de goedgevulde zaal begreep ik dat de HVA (als zovele clubs) iets aan haar vergrijzing wil en moet doen om te overleven. De gemiddelde leeftijd was zo rond de 70 en het aantal mensen jonger dan 50 was op 1 hand te tellen.

Nou trekt dat historische mij ook niet direct. Ik vind het leuk om naar oude trapgeveltjes te kijken en antiek vind ik ook best leuk, maar lezingen daarover kunnen niet op mijn belangstelling rekenen. Met geografie is dat duidelijk anders. Ik heb een flinke geo-tic en had dan ook weinig moeite met het verhaal.

Lia Vriend had een zeer duidelijk betoog, voorzien van een powerpoint-presentatie met een berg landkaarten en mooie foto’s. Alle locaties waren heel herkenbaar. Het ging over Noord-Holland en dan met name het gebied rond Alkmaar. De periode ging hoofdzakelijk van 3000 voor Christus tot circa 1800 na.

Een groot deel ging over zandwallen, die door Alkmaar, Heiloo, Oudorp en bijvoorbeeld Sint Pancras lopen. Ik wist van het bestaan en ben zelf op de strandwal van Sint Pancras geboren. Mijn oom teelt daar witlof aangezien de hogere zandgrond daar zeer geschikt voor is. Dit dorp heeft dan ook een karakter dat meer bij Wieringen past dan bij Langedijk. Toch ligt het maar een metertje boven zeeniveau.

Alkmaar ligt bij de Grote Kerk en de aansluitende Laat met +2,2 meter een stuk hoger. Dat is tegenwoordig mooi te bekijken met het ‘Actueel Hoogtebestand Nederland‘. Ik had daar al eens eerder op rondgestruind en het goed bepalen van de landhoogte vereist wat inzicht. Zo meet je zo her en der een dikke meter hoger op het dak van een geparkeerde auto. Bij de Schoorlse Duinen vind ik hoogtes tot 57 meter. Zover ik weet is het hoogste duin 53,5 meter en heb ik dus boomkruinhoogtes gemeten.

Het ging natuurlijk ook over de droogmakerijen zoals de Beemster, Schermer en het Geestmerambacht. Zelf heb ik nog een herinnering van een roeitochtje naar een oom en tante die in de Kerkmeer (deel van het Geestmerambacht tussen Oudkarspel en Warmenhuizen) woonden. Mijn oom was daar machinist van een poldergemaal. Dagelijks werd er door m’n tante en haar kinderen een flink stuk geroeid om bij de bewoonde wereld te komen voor school en boodschappen. Rond mijn 10de werd alles verkaveld. De 15000 eilandjes werden binnen enkele jaren terug gebracht tot zo’n 100 stuks.

Bij de lezing hoorde ik er erg van op dat de 50-meter hoge Schoorlse Duinen maar zo’n 1000 jaar oud zijn. De lezing ging eigenlijk meer over het zakken van het land, dat door menselijk toedoen zo ongeveer rond het jaar 1000 begon. Door dijken en droogleggingen klonk het land in en dat zakken gaat nog steeds door. Eigenlijk is dat een veel groter probleem dan het stijgen van de zeespiegel. In 1000 jaar is de zeespiegel zo’n meter gestegen en tegelijkertijd zijn Noord- en Zuid-Holland zo’n 5 meter gezakt.

Dat droogmaken en zakken was ook de reden dat het zo mis ging bij New Orleans. Ook dat was een enorme kuil geworden door de aanleg van dijken. Nou werd dat voorbeeld niet aangehaald door Lia Vriend, mogelijk omdat het wat buiten onze regio ligt.

Natuurlijk werd Google-Earth gebruikt, maar voor mensen die van oude kaarten houden kan ik ook de bovenzaal van de Alkmaarse bibliotheek aanraden en de hal van het Kadaster waar ook erg mooi kaartmateriaal aan de muur hangt.

Zie voor (o.a. landkaarten van) het het droogleg-effect: Bodemdaling en Pompen of Verzuipen en TNO Natuurinformatie afgelopen 2000 jaar. De documentaire over New Orleans is hier te bekijken.

Geplaatst op 2008-02-14, in Milieumatig, Regiomatig en getagd als , , , , , , , , . Markeer de permalink als favoriet. 16 reacties.

  1. Dan duurt het nog heel erg lang voordat het water ons aan de knieen staat

  2. Dat het land al 5 mt. gezakt is kijk ik van op, op de lange duur is het dus vechten tegen de bierkaai.

  3. @Erik: Ik hoorde er ook wel wat van op, maar zo onlogisch is het (helaas) niet. Dat verhaal van New Orleans had ik eerder gehoord uit een goeie Amerikaanse documentaire. En waarom zou dat inklinken wel daar gebeuren en niet in Nederland?
    De spreekster had het er ook over dat NL land van de zee had gemaakt, maar dat we eerder (zo rond 1300) door eigen toedoen het land aan de zee hadden weggegeven. En ja, dat verhaal is niet zo bekend.
    Op dit moment zakt het land nog steeds harder dan dat de zeespiegel stijgt. Het gaat voor ons dus dubbelop.

  4. Dat verhaal over het land weggeven, is daar ergens iets over te vinden?

  5. @Erik: Dat weggeven van land is niet met opzet gebeurd. Het was een gevolg van de ontginning. (Aanleg van sloten, dijken en leegpompen.) Onder het verhaal heb ik wat links toegevoegd o.a. van TNO.

  6. ja dat vertel ik buitenlanders altijd die dat maffe cliché kennen van de Hollanders die hun land zelf hadden geschapen, mooi niet… eerst alles ontgonnen zodat de bodem door oxydatie ingeklonken is, en dat gaat nog steeds door.

  7. Heej, wat leuk, zo’n interesse, mijn vader geeft dat soort geo-lezingen in Zeeland, als gepensioneerd fys.geograaf :-)) Toen ik 2 was mocht ik wel ns mee dia’s maken voor z’n lessen, stenen en grondlagen aanwijzen :-) Kan me die tochtjes nog herinneren, misschien omdat ik de dia’s direct erna terugzag :-) Het heeft me daarna altijd geboeid. (Jammer dat Zeeland zo verweg is :-/)
    En wat idyllisch, per boot naar school (al zullen je neefjes en tante dat niet altijd zo ervaren hebben :-))

  8. @Jolie: Begrijp ik van miijn tracker dat jullie tegenwoordig aan de NAP-route wonen?

  9. @Fialas: Vooral in de kustprovincies, en niet meer zo snel. Ik begreep van een andere kaart dat Limburg in 2050 gemiddeld 2 cm hoger ligt.

  10. Wat schattig: de Historische Vereniging Alkmaar zoekt jongere leden. En 50’er Xiwel zou bij toetreding al voor een aardige daling van de gemiddelde leeftijd! Ik vrees dat de twintigers en dertigers van tegenwoordig niet snel lid worden van een historische vereniging. Ik zou er zelf in ieder geval niet over piekeren.

  11. @Christiaan: Zoals je kon lezen, ik ook niet. Nou moet ik toegeven dat er niet echt aan ledenwerving gedaan werd, er werd niet eens reclame voor gemaakt. Ik ving alleen iets op en kwam tot de conclussie dat niets voor niets is. Bij deze maak ik er toch wat reclame voor, misschien zijn er omgevingsgenoten die naar een dergelijk lidmaatschap zoeken. :-)

  12. Haha, je verwijst naar mijn blog over het Humanistisch Verbond, waar ik lid van ben. Inderdaad ook al zo’n vergrijsde club, al hoop ik dat de gemiddelde leeftijd er iets lager ligt dan bij de Historische Vereniging Alkmaar. Ondanks mijn goede voornemens heb ik nog niks met mijn lidmaatschap van het Humanistisch Verbond gedaan.

  13. Toevallig komt deze weblog onder mijn ogen. Leuk om dit stuk te lezen. Nog even een kleine reactie op het duinenverhaal bij Schoorl. De jonge (hoge)duinen zijn geen 2000 maar vanaf 1000 jaar geleden tot ontwikkeling gekomen.

  14. @Lia: Ik ga het aanpassen. Leuk dat je dit gevonden hebt. :-)

  15. Wat een leuk stuk en ook je tips waar je dingen kan terug vinden. Mijn vader kwam van Heiloo en mijn opa van moeders kant kwam van Sint Pancras, dus het blijft altijd boeien om daar over te lezen. Dankjewel!

  16. De oorspronkelijke bebouwing en wegen in dit deel van Noord-Holland volgen mooi het zanddek.

    Jammer genoeg is daar nu geen oog meer voor.

    Vriendelijke groet,

Reaxi - Mailadres hoeft niet. Zie: Ximaar?! ↑↑

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s