Nov-27: Hardlopers of Warmlopers

Afgelopen week zag ik een stukje in de krant over hoge temperaturen bij hardlopers. Na terugzoeken op het internet kwam ik niet verder dan een bericht bij de Radboud Universiteit in Nijmegen. Hun prof. dr. Maria Hopman heeft onderzoek gedaan tijdens de Nijmeegse Zevenheuvelenloop.

Bij 30% van de hardlopers kwam de ‘lichaamstemperatuur’ boven de 40 graden celsius (313 Kelvin). Ik probeerde het meest oorspronkelijke bericht te vinden, maar verder dan de Radboudse UMC-versie kwam ik niet. En helaas daar stond geen antwoord op mijn vraag: Waar is gemeten?

En dan bedoel ik niet in of bij Nijmegen, maar in de kont, mond, oor, op het voorhoofd of onder de oksel. Uit mijn eigen warmloop (of beter warmfiets) ervaring weet ik dat die vraag belanrijk is. Maar helaas. Ik vond wel een eerder artikel uit 2007 waarin dezelfde prof. dr. een pil liet zien met ingebouwde thermometer en zendertje. Vierdaagselopers moesten die pil slikken en dan kon met een ontvanger de temperatuur van de ingewanden worden uitgelezen.


Zeker vernuftig, maar als die pil ook bij het afgelopen onderzoek is ingezet ingeslikt, dan heb ik mijn bedenkingen bij de uitslag. Ik heb dan ook moeite met de toevoegingen van de meeste journalisten, die er op wezen dat over de 42 graden celsius dodelijk is. Onder normale omstandigheden waar, maar in dit geval naar mijn idee niet.

De reden is mijn ervaring van een paar jaar terug. Vlak na een leuk fietstochtje of een flinke wandeling mat ik temperaturen tussen 38 en 40 graden. Ik schrok daarvan, maar was ook blij dat die temperatuur binnen een uur weer op 36,8 zat. Bij mijn huisarts vroeg ik of dit normaal was. Hij dacht van niet, maar wist dat niet zeker.

Later bedacht ik na zo’n fietsinspanning eens in de mond en kont en niet alleen in de kont te meten. en jawel, in mijn mond (en ook oor) liep de temperatuur in het geheel niet op terwijl ik in de kont een mooie 39 graden scoorde. Voor mij was het dus duidelijk dat het om wrijvingswarmte ging en niet om een koorts of dergelijke.

En dat is niet vreemd, bewegen veroorzaakt op de scharnierpunten warmte. Bij een gewone koorts zal de temperatuursverhoging waarschijnlijk ontstaan door een snellere hartslag en meer wrijving van het bloed door de aderen. Kan ook op een andere manier. Ik heb geen idee. In elk geval weet ik niet van een ingewand met kacheleigenschappen. Het is wel zo dat je hele lichaam door alle bloedstromen op dezelfde temperatuur komen te staan.

Als je een ontsteking hebt, dan ontstaat er op die plaats een kleine temperatuursverhoging. Maar ook dat is niet van toepassing bij het duursporten. Zo’n duursport-verhogingen verdwijnt immers weer snel.

Nee, het werkt andersom. Door het lopen of fietsen krijg je door wrijving een locale temperatuursverhoging en die wordt via de bloedbanen afgevoerd. En hoe verder je van die hete plek komt des te minder is er iets te meten. Meten met een pil die ingeslikt wordt is dan ook niet verstandig. Hoe verder die pil zakt naar het wrijvingspunt des te hoger zal die meten.

Op de manier meet je niet de lichaamstemperatuur, maar de temperatuur van de maag, of de darmen, of waar dat ding zich op dat moment mag bevinden. Een slimme sporter slikt die pil niet door, maar houdt ‘m achter de kiezen. En dan zal er geen verhoging door het hardlopen worden gemeten.

En omdat het bloed haar eigen warmte kan afvoeren op de koelere plekken zal het zo zijn dat de bloedtemperatuur achterblijft bij de temperatuur van de meest verhitte ingewanden. Wat dat betreft denk ik dat het bloed bij zo’n wrijvingsplek van 40 graden hooguit 39 graden zal zijn en hetzelfde bloed in het hoofd gewoon 37 graden is. Dus niets aan de hand en de angst voor te hoge temperaturen lijkt mij zwaar overdereven.

Uit diezelfde eigen ervaring weet ik ook dat kleding een belangrijke rol speelt. Zo loopt bij mij de locale temperatuur meer op bij het opoefietsen, dan op mijn hybride fiets. Dat komt omdat ik op m’n opoefiets vaak een gewone lange broek aan heb en op mijn hybride voor de langere tochten een wielrenbroek. Die wielrenbroek is luchtiger en kan beter zijn warmte kwijt aan de buitenlucht. Het malle is dus dat we de plek, waar bij fietsen en lopen de meeste warmte ontstaat, ook nog eens het beste isoleren met kleding. Dat pleit voor een ruim gehaakte (onder-)broek of in elk geval voor minder afsluitende kleding. Fokke en Sukke zie ik weinig sporten, maar die hebben we een goede oplossing.

Maar goed, er wordt nog verder onderzocht en misschien vinden ze dan dit bovenstaande stukje.

Advertenties

Geplaatst op 2009-11-27, in Fietsen, Overmatig en getagd als , , , , , . Markeer de permalink als favoriet. 12 reacties.

  1. Toch zal er inwendig van een zekere temperatuurstijging sprake zijn. Het is niet alleen wrijvingswarmte namelijk, om een prestatie te leveren moet je lichaam energie vrijmaken en dat proces wordt niet voor niets verbranding genoemd. Of je de gemeten temperatuur van 40 graden daar geheel aan kunt wijten betwijfel ik echter met jou en die dodelijikheid zal inderdaad best meevallen, anders vielen er om de haverklap bosjes (top)sporters bij neer.

  2. @Frans54: Dat temperatuurgrafiekje van hoofd en mond heb ik dus direct na 20km fietsen gemeten. In mijn hoofd was absoluut geen verhoging te meten en in mijn gat wel. Daarmee is voor mij duidelijk dat die warmte op 1 plek geproduceerd wordt.
    Wat jij zegt klopt ook, maar volgens mij is dat effect veel kleiner. Zo klein dat het in mijn hoofd niet te meten viel.

  3. @Xi: ik vermoed dat dat effect vooral in de spieren en misschien de spijsvertering te vinden is.

  4. Daarom moet je ook opwarmen voordat je echt aan het sporten gaat. Ik neem aan dat het dan om de spieren, de pezen en de gewrichten gaat.
    Het lijkt me wel duidelijk dat hier een paar dingen door elkaar gehaald worden. Warmte-ontwikkeling door activiteit is iets anders dan koorts die veroorzaakt wordt door het afweersysteem of een ontsteking.
    Voordat een sporter door oververhitting van zijn stokje gaat, moet hij waarschijnlijk een marathon lopen bij 35 graden luchttemperatuur.
    Koorts is trouwens een ingewikkeld verhaal. Zo ingewikkeld dat ik het niet kon volgen. De temperatuurverhoging zelf is niet het gevaar, volgens deze uitleg, en de symptoombestrijding door het verlagen van de temperatuur die overal wordt toegepast is kennelijk al achterhaald:
    Entgegen einem häufig vorkommenden Missverständnis ist Fieber damit in den meisten Fällen nicht Ursache von Krankheit, sondern Teil der Antwort des Organismus auf Krankheit. Entsprechend ist es zwar eine häufige Praxis, Fieber ab einer bestimmten Höhe symptomatisch zu senken, um vermeintlichen Schaden vom Kranken abzuwenden; diese häufige Praxis entspricht aber oft nicht dem Forschungsstand der Fieberphysiologie. Anstelle einer routinemäßigen Senkung des Fiebers ab einer bestimmten Temperatur sollte sich eine symptomatische Therapie an der Befindlichkeit und an sekundären Risiken des Fiebers für bestimmte Patientengruppen orientieren.

  5. Je hebt er in ieder geval over nagedacht. Ik heb ook wel eens het idee dat als ik dan stop het lichaam zijn warmte in eerste instantie niet meer kwijt kan.

  6. @Me! en anderen: Ik heb het logje aangevuld met een alinea over kleding. Dat was er gisteren nog even niet van gekomen.

  7. @Bob: Koorts is niet alleen een lastig verhaal, ook de hele warmtehuishouding van het lichaam. Ik denk dat er organen zijn die wat warmte afgeven en dat die afgifte per orgaan anders is. Andere organen zullen warmte opnemen. En dan is er nog het grootste orgaan dat warmte afgeeft afhankelijk van de buitenluchttemperatuur en de windsnelheid. En je lichaam weet dat onder normale omstandigheden precies op een vrijwel vaste temperatuur (bij mij 36,8) te houden. In mijn verhaal wilde ik daar niet zo op ingaan, omdat ik de kennis hierover mis.
    Mij ging het vooral om de (in de vele berichten nergens te vinden) meetplek. Want bij verkeerd meten, krijg je verkeerde uitkomsten en verkeerde conclussies.

  8. Als ik het artikel, dat jij aanhaalt, lees Xiwel, dan blijkt er niet uit, dat hardlopers die pil hebben geslikt. Van hardlopers was van alles onder allerlei omstandigheden al bekend. De pil is ontwikkeld voor wandelaar van de Vierdaagse en daar het eerst toegepast.

  9. @Vedat: Dat staat er ook. Helaas staat nergens hoe er bij de hardlopers gemeten is, ook niet als je dieper zoekt bij de sites van het Radboud. Maar ik kan me wel voorstellen dat die eerder ontwikkelde pil ook bij hen gebruikt is. Het leest nog al simpel uit, vooral onderweg. Maar ook als er niet met de pil is gemeten, maar op vaste plekken in het lichaam, dan nog bestaat de kans dat het hoofd (waar volgens mijn ervaring de temperatuur niet oploopt) niet is gemeten.

  10. Ik vond nog een aardig artikel over de meetpil in de Volkskrant. De titel: ‘Chippil: hardlopers kiplekker bij 40 graden Celsius’ is al veel zeggend. Maar verderop staat dat er ook met een oorthermometer is gemeten en die gaf ‘onbruikbare uitslagen’.
    Het klopt dat oorthermometers af kunnen wijken. Maar die ‘onbruikbare uitslagen’ kunnen gemiddeld best wel eens kloppen, maar simpelweg niet voldoen aan de aanname dat het lichaam overal dezelfde temperatuur heeft.
    En ja, dat brengt een slimme loper die de chippil eens niet doorslikt, maar achter de kiezen houdt, zo aan het licht.

  11. Mooie aandekaakstelling, Xiwel. Je komt op mij al even deskundig over als een pr.dr.
    Alleen waar ik nog mee zit: alleen bij fietsen heb je toch die wrijvingswarmte? En hoe heb je zo snel achter elkaar de temperatuur in je mond als in je achterste gemeten? Had je twee thermometers bij je? ;)

  12. @Mack: Als je loopt wrijven benen maar ook spieren op kruishoogte tegen elkaar. Ik heb overigens alleen achterafgemeten. (Op de fiets is wat lastig.) Met 2 thermometers.

Reaxi (laat het e-mailvak leeg):

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s