Apr-24: Fietsveiligheid

Rond deze tijd komt het CBS altijd met het aantal verkeersslachtoffers in het afgelopen jaar. Dan is vooral de vraag: ‘Zijn het er weer minder?’ De meesten zullen daarvan in het journaal of op teletekst een bevestiging hebben gezien.

Een dergelijk getal zegt inderdaad iets over de verkeersveiligheid. Verkeersdoden zijn vrij exact te meten. Veel exacter dan bijvoorbeeld verkeersgewonden. Want hoe gewond moet men zijn om mee te tellen? En geven gewonden het ook door als er geen ambulance of politie aan te pas komt?

Dus zit iedereen met smart op het dodenlijstje van het CBS te wachten. De Fietsersbond doet dat ook. Die duiken vervolgens iets verder in de cijfers en kijken hoeveel verkeersdoden er waren onder de fietsers. Niet moeilijk, dat staat ook gewoon te lezen bij het CBS. De Fietsersbond was net als vorig jaar niet blij. Het aantal gedode fietsers was gestegen van 181 naar 185 en deelde dus niet mee in de neergaande lijn van al het verkeer.

Een paar jaar terug ontdekte ik dat er bij de fietsers iets vreemds aan de hand was. Vandaag heb ik dat nog eens nageken bij het CBS. Het zijn vooral de mensen boven de 60 jaar die de laatste jaren als fietser verongelukken. Hier een grafiekje met wederom cijfers van het CBS:

Ik heb in de grafiek de fietsers onder en boven de 60 jaar van elkaar gescheiden. Bij de fietsers boven de 60 jaar is een grillige stijging zichtbaar. Bij de fietsers tot 60 jaar is echter een mooie dalende lijn te zien die van 126 in 1999 naar 70 in 2009 zakt. Daaronder hetzelfde setje, maar dan in procenten uitgedrukt. Ook daar is te zien dat de 60plussers na 2004 de overhand hebben gekregen.

Vooral die groene lijn van 60minners vind ik erg positief. Bedenk daarbij dat deze groep veel meer fietskilometers aflegt dan de 60plussers. Ik schat 2 tot 3 keer zoveel. Helaas zijn daar geen getallen van. Er wordt wel een zogenaamde vervoersprestatie gemeten. Daar blijkt uit dat er de laatste jaren een kleine toename is in het aantal afgelegde fietskilometers. Die getallen lopen 2 jaar achter en CBS is daarmee nog niet verder dan 2007 gekomen. Helaas wordt die fietsafstand niet uitgesplitst naar leeftijdsgroepen.

Door die zakkende groene lijn heb ik het idee dat de verkeersmaatregels (denk o.a. aan meer 30km-gebieden en vrijliggende fietspaden) van de afgelopen jaren ook werken voor de fietsers. De Fietsersbond mag hiermee dan ook zeker blij zijn; hun inzet levert resultaat op.

Maar wat is er dan aan de hand met de 60plussers? Naar mijn mening heeft dat te maken met de electrische fiets (fiets met trapondersteuning) en met de gezondheidsacties. Oudere mensen stappen tegenwoordig vaker op de fiets en vooral vaker op de e-fiets. Die laatste gaat behoorlijk snel, tot 25km/h. Dat kan wel eens te snel zijn voor het reactievermogen van bijvoorbeeld een 80plusser. De fietsers in deze groep zijn in het algemeen kwetsbaarder.

Dan kan je de vraag stellen of deze mensen niet meer op de fiets moeten stappen. Dat lijkt mij minder slim. Achter de gerania gaan deze mensen nog sneller achteruit. Dat levert dan wel minder fietsdoden op, maar meer zitkamerdoden.

Het enige dat de Fietsersbond kan doen (maar ook de e-fietsverkopers) is deze mensen beter voorlichten. Een fietsles of wat kan ook helpen. Sterker nog de Fietsersbond is in 2007 met fietsscholen begonnen onder meer voor deze groep minder ervaren ouderen.

Als algemene maatregel ben ik er voor om de de snelheid van trapondersteuning te verlagen van 25 naar 18 km/h. Op die manier wordt er minder met een e-fiets ingehaald, wat zeker veiliger is.

Geplaatst op 2010-04-24, in Fietsen en getagd als , , , , . Markeer de permalink als favoriet. 26 reacties.

  1. Het kan ook nog (bijkomend) zo zijn dat ouderen nog rondrijden met het idee dat automobilisten wel voorrang zullen verlenen als ze dat zouden moeten doen (jongeren rekenen daar in het geheel niet op, hoewel dat ze niet belet om zich met ware doodsverachting voor alles wat al dan niet beweegt te storten, maar waarschijnlijk zijn ze zich daarbij bewuster van de risico’s)

  2. Er zijn nogal wat fietsers die flink hun best doen in de categorie doden te belanden. Ik heb in tegenstelling tot Frans54 zelden de indruk dat jongeren zich bewust zijn van de risico’s. Zonder licht in het donker door rood rijden is hier geen uitzondering. En dat is nog maar een voorbeeld. Als je het goed neemt, heb ik al heel wat levens gered.
    Het lijkt me interessant die 60+ grens wat op te krikken naar 70+ of zelfs 75+. 60 Jaar is als grens te laag gekozen.
    Misschien is het (op termijn) mogelijk te snelheidsgrens voor trapondersteuning door de fietsenmaker in te laten stellen. Ik weet jongeren met een e-fiets, en de ene 70-jarige is de andere niet.

  3. @Nanos: CBS levert de getallen in groepen van 10 jaar. Daaruit blijkt dat de middengroep tussen 30 en 60 jaar het minste verongelukt. In de groep daaronder is het ietsje meer en in de groep boven de 60 wordt het opeens veel meer en vooral de laatste jaren. Je kan daar uit halen dat het met het risiconemen van de jeugd best meevalt. Wat je ook niet uit de getallen kan halen is dat mobiel bellen of iPod-luisteren op de fiets een factor is.
    Als het om onveilig gedrag gaat, dan is dat inmiddels naar elke fietser overgeslagen. Ik zie ook 40’ers en 70’ers onverantwoorde acties uithalen. Het grappige is echter dat dat de automobilisten (die met het stalen wapen van ca. 900 kg rondrijden) dwingt tot extra opletten en voor een weg te kiezen waar zij geen last hebben van fietsers. Met correct fietsgedrag zou het mij niets verwonderen als er jaarlijks meer fietsers gaan sneuvelen.
    Die grens van 60 heb ik zelf gekozen. Als ik hem verschuif naar 70 of 50, dan is de grafiek veel minder duidelijk.
    Je hebt gelijk dat de ene 70’er de andere niet is. Maar mijn idee om tot 18km/h te ondersteunen heeft te maken met het inhalen op fietsstroken of wegen zonder fietspad. De gemiddelde fietser rijdt 16km/h en met 18km/h is er gewoon minder reden tot inhalen.

  4. @Frans54: Vaak is twijfelen de grote boosdoener. Jongeren twijfelen minder dan ouderen.

  5. Ik denk dat ook de verkeersintensiteit ng steeds toeneemt waardoor vooral ouderen wat sneller het overzicht verliezen. Maar van 25 naar 18, neu, voor 20 ga ik mee…

  6. Er zijn waarschijnlijk geen cijfers over de invloed van het dragen van een helm op de fiets? Hier in Duitsland zijn ze helemaal hysterisch over het feit dat een helm zou bijdragen aan de veiligheid. In het stadsverkeer vind ik dat echt onzin. (Hooguit voor een racefietser of een sportfietser die in de bergen rijdt.) Ik kan mij herinneren aan een onderzoek in Nieuw-Zeeland waar een aantal jaar geleden de helmplicht werd ingevoerd, en daar bleek toen dat het geen invloed had op het aantal hoofd-verwondingen.

  7. Bij een deel van de ouderen is b.v. het gehoor achteruit gegaan. Wat mij vaak is opgevallen: ouder paar op fiets, vrouw rijdt rechts van man. Je belt, man hoort het niet, reageert tenminste niet, tot zijn vrouw hem waarschuwt. Lawaaidoofheid?
    Ander punt: ik heb nogal eens de indruk dat vooral bij mooi weer mensen op de fiets stappen die dat anders “nooit” doen, en dan gedrag vertonen alsof ze nog in de auto zitten.

  8. Zelf al tamelijk oud kan ik iets uit mijn praktijk melden. De beweeglijkheid van de nek is afgenomen, zodat ik moeilijker achteruit kijk. Dan moet ik dus vanuit mijn ooghoeken achterom kijken, maar omdat ik brildragend ben, zie ik dan niet veel. Horen doe ik ook niet meer zo goed, of liever: het duurt langer voordat ik een geluid geïnterpreteerd heb.
    Vroeger dacht ik bij het nemen van een risico vaak: in noodgeval spring ik er wel af in de berm, maar dat zou ik nu niet meer kunnen. Ik neem dus minder risico, en ben door de veroudering ook vanzelf langzamer gaan rijden.
    Met je opmerking over dat twijfelen ben ik het geheel eens, Xiwel.

  9. @Me!: Het is maar een voorstel. Als ik met 20 was begonne, dan was jij met 22 gekomen. :-)

  10. @Bob: Het dragen van een helm blijft lastig meten. Dan zou je het een jaar wel en een jaar niet moeten doen en maar hopen dat die jaren qua weer vergelijkbaar zijn. Zover ik weet helpen helmen niet bij snelheden onder 25km/h. Op de Nedelandse snorfietsen (brommertjes die tot 25km/h mogen) zijn helmen dan ook niet verplicht. In Australië is wel aangetoond dat een helmplicht voor minder fietsers zorgt. En dat is natuurlijk ook niet de bedoeling.

  11. @Dwarsbongel: Wat je beschrijft neem ik ook waar. Vrouwen letten in het algemeen beter op en bij elk transportmiddel vallen er onder hen minder slachtoffers (in de verhouding 1 vrouw tegenover 2 mannen). Vrouwen nemen in het algemeen minder risico’s. Dat zit naar mijn idee in de zorggenen tegenover de jaaggenen van de mannen.
    Daarnaast wordt iedereen slechthorender en dat gaat heel ongemerkt. Ik denk wel dat mannen door hun werk vaker fabrieksdoof zijn. Hoorapparaten werken slecht in het verkeer. De richtingsgevoeligheid is slecht.
    Bij mijn grafiek gaf ik al aan dat het sterk fluctueren met het weer te maken zal hebben. Vooral zondagsfietsers stappen alleen met mooi weer op. Die zijn ook minder ervaren en die groep is boven de 60 veel sterker vertegenwoordigd dan onder de 60. Onder de 60 is het aandeel dagelijkse woonwerk- en woonschoolfietsers veel groter. Die lijn is dan ook opvallend veel vlakker.
    Daarnaast kan het weer in de vorm van gladheid meer slachtoffers maken. Ik ben dan ook wel benieuwd of er in het begin van dit jaar niet veel meer slachtoffers zijn gevallen, maar dat horen we pas in April-2011.

  12. @Emigrant: Eigenlijk zou ik je leeftijd aan moeten geven, wat het verhaal inzichtelijker maakt. Zelf zit je net aan de verkeerde kant van de lijn en ik zit er met 10 jaar minder nog net onder. Mijn gehoor is nog altijd redelijk goed en m’n krakkemikkigheid zit vooral in mijn bronchiën.
    Een echte risiconemer ben ik nooit geweest en ik heb nog niet in de gaten dat ik de laatste jaren minder risico neem.

  13. Zouden ze niet gewoon aparte circuits kunnen aanleggen voor fietsers, zodat die wegmaniakken zich daar eens uit kunnen leven?

  14. Ik ben 62, als het daarom gaat; bijna 63 al. Niemand gelooft het, maar ik wel, want ik weet waar de krakkemikkigheid zit.
    Je bedoelt fietspaden, Mack? Die zijn in Duitsland vooral te herkennen aan de erop geparkeerde auto’s; dat is niet echt opschieten.

  15. @Bob: Maar in Duitsland, en in de halve wereld buiten Nederland kun je als fietser enorme snelheden bereiken als je een heuvel afsjeest… Als je dan ook nog een Slagloch tegenkomt kan je akelig over de kop gaan.
    Ik draag ook geen helm, ik heb er geen zin in, hoewel of juist omdat een vrouwelijke collega in mijn vorige baan mij het hoofd dol zeurde daarover.
    Vroeger heb ik wel grote risico’s genomen bij het van de heuvels afrijden. Niet alleen met het verkeer, ook doordat mijn fiets niet altijd zo tiptop was; die had zo uit elkaar kunnen vallen, achteraf gezien. Nu rem ik heuvelafwaarts; sneu he?

  16. Xiwel, denk je echt dat het aan die electrische fietsen ligt dat ouderen ondanks verbeterde fietspaden toch vaker verongelukken? Heb je iets van cijfers? Neemt het gebruik van hulpmotortjes sterk toe? In dat geval vind ik het een goed idee om mensen beter voor te lichten en in overleg de snelheid evt te dimmen.
    Zou het niet zo zijn dat we door de vergrijzing steeds meer fitte fietsende ouderen krijgen? Vandaag in de Betuwe reden er minstens een miljoen.
    Misschien zijn er in absolute zin wel meer fietsdoden maar daalt het wel als je het afzet tegen het totale aantal oudere fietsers.

  17. @Marjan: Het kan aan heel veel dingen liggen. Maar het is wel duidelijk dat het vooral de 60plussers zijn die de klappen krijgen en de 60minners waar het juist beter meegaat. De e-fiets is de laatste jaren een enorme hit en vooral onder de 60plussers. Tel daarbij op dat ouderen aangezet worden tot meer bewegen. Een deel daarvan is onervaren en heeft jaren niet gefietst omdat zij alles met de auto deden.
    Bij elkaar genoeg reden om het beter te onderzoeken. Voor mij is dat niet mogelijk. Voor de politie en het CBS is ook een e-fiets een fiets. E-fietsen worden bij ongelukken niet apart geregistreerd.

  18. @Emigrant: Klopte met mijn inschatting, maar ik ga natuurlijk nooit op mijn log zetten dat ik 52,6 ben.

  19. Misschien is het goed om nog een onderscheid te maken, namelijk 75+. Want het kan zijn dat het juist boven die leeftijdsgroep veel doden vallen. De 60-ers van tegenwoordig zijn fit en vitaal en kunnen niet op 1 lijn gezet worden met de 80-ers.

  20. @Marcel: Zie ook mijn reactie op Nanos hierboven. De getallen worden aangeleverd in groepen van 10 jaar. 65+ of 75+ kan ik daar dus niet uit halen. Als je de CBS-link volgt, dan kom je bij die groepen van 10 jaar en zie je dat er een omslag is bij 60 jaar. Eigenlijk begint het al in de groep 50-60 te stijgen, maar de stijging boven de 60 is nog duidelijker.
    60+ is daarbij het kantelpunt dat fietsen naar het werk afneemt en het fietsen vooral recreatief is. Maar ook dat wordt niet vastgelegd in het CBS. Dwz ik denk dat woonwerkfietsers minder ongelukken hebben dan recreatieve fietsers. Helaas wordt dat dus ook niet in het PV of CBS opgenomen.

  21. @Emigrant: Persoonlijke snelheidsrecord heuvel af op de ligfiets: ongeveer 58 km/h. Dat is ongeveer het moment waarop ik bang word en ophoud om mee te trappen. Dan is het wel goed om een helm te dragen ja. En om vooraf te controleren dat je remmen nog goed werken.

  22. Het gebruik van de E-fiets door een (grote) groep ouderen zou inderdaad een oorzaak kunnen zijn, tegelijk met een verminderd reactievermogen.
    Echter, hoe zat het met jongeren in het verkeer? Op de fiets zijn het vaak echte durfals. Nemen de kortste weg….tegen het verkeer in rijden hoort daar ook bij. Stappen die jongeren in de auto, dan zie je vaak een zelfde soort braniegedrag. Hoe zit het met de statistieken van auto-ongelukken waar jongeren bij betrokken zijn? Lagen die niet boven het gemiddelde? Komt het ook niet vaak voor dat jongeren ongelukken veroorzaken waarbij juist ouderen slachtoffer zijn? De vraag is nu dus: was het de oudere die niet snel genoeg reageerde, of was het de jongere die zijn slachtoffer niet eens de kans gaf om te reageren…?

  23. @Gerrit: De cijfers van het CBS vertellen alleen de koppeling tussen het slachtoffer, zijn of haar leeftijd en het eigen vervoermiddel. CBS zou ook zo’n lijst kunnen maken van de slachtoffers en het vervoermiddel en de leeftijd van de tegenpartij. Die info legt de politie wel vast, maar is dus niet bij het CBS terug te vinden.
    Als het om de jeugd gaat, dan is het opvallend dat jeugdige fietsers de laatste jaren minder overkomt. Dat zal deels komen doordat automobilisten meer rekening met hen houden en (fiets)wegen veiliger worden ingericht. Toch denk ik ook dat het bij de jeugd zelf ligt. Ze doen misschien wel vreemd, maar letten waarschijnlijk wel goed op waar het de eigen veiligheid betreft.
    Als het om ‘asogedrag’ gaat, die is allang over gewaaid naar alle leeftijden en alle vervoerswijzen. Ik zie hier ook bejaarden over de zebra’s en de stoepen fietsen. Dat gedrag is niet te koppelen aan meer ongevallen, eerder aan minder. Als een fietser een stuk stoep neemt, dan is dat meestal om 2 oversteken van een drukke weg te vermijden en loopt de fietser dus minder gevaar.
    Dat laatste is een koppeling van mijn eigen waarnemingen en die CBS-getallen. Voor de regionale Fietsersbond lees ik de politieberichten. De fietsslachtoffers vallen hoofdzakelijk door een confrontatie met een auto. Dat aandeel is nog wel het grootste maar neemt de laatst jaren af. De leeftijd van de automobilisten varieert sterk. Daaronder ook veel ouderen die bijvoorbeeld een fietser van rechts geen voorrang geven, omdat dat vroeger niet hoefde.
    Tegenwoordig zijn het vaker fietsers die zomaar vallen op een fietspad (jawel bejaarden) of fietsers die tegen elkaar botsen. Ook vaak ouderen. Fietspaden zijn niet overal breed genoeg voor fietsers met verschillende snelheden.
    Het laatste dodelijke fietsslachtoffer in deze omgeving was een man van 77 die op een verlaten fietsplek tegen een paaltje botste. De man overleed omdat ie een kaartje tegen reanimatie op zak had. Triest, en ik vraag me af of deze in CBS bij de fietsers komt of bij de zelfmoorden.

  24. @Bob: Op een ligfiets heb je toch meer aan stalen neuzen. Of lig je op je buik met je hoofd naar voren? :-)

  25. Ja Xiwel, daar heb jij weer gelijk in. Het is vrijwel onmogelijk om op een ligfiets over de kop te slaan, iets dat met een rechtop-fiets juist heel snel gebeurt als je hard remt.
    De ligfiets heeft een betere remwerking door het lage zwaartepunt. In mijn begintijd met de ligfiets kwam het een paar keer voor dat ik hard remde en zo snel stilstond, dat ik geen tijd meer had om mijn voeten op de grond te zetten, en in slow-motion opzij viel. Op de ligfiets heb je meer aan elleboosbeschermers en handschoenen dan aan een helm.

  26. Ik heb de grafiek aangevuld met de getallen voor 2010. De dalende groene lijn (het aantal fietsdoeden onder de 60 jaar) zet gestaag door. In 2010 is het aantal fietsdoden boven de 60 jaar (bruine lijn) ook aanzienlijk gedaald. Tch neemt hun aandeel (percentage ten opzichte van het totaal) iets toe.

Reaxi - Mailadres hoeft niet. Zie: Ximaar?! ↑↑

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s