Mei-31: StaatsSchuldigen

Een tijdje terug zocht ik wat op het internet en vond ik (zoals gebruikelijk) iets heel anders. Ik liep tegen een wikipagina aan over de staatsschuld. Eigenlijk wilde ik daar een paar jaar terug al eens iets over in elkaar fietsen, maar toen is het er nooit van gekomen. Nu dus wel.

Ik zocht nog wat verder en vond zelfs een artikel op Sargasso die iets vergelijkbaars hebben gemaakt. Wat ik zocht was zeer simpel, de staatsschuld en het BBP (Bruto Binnenlands Product) door de jaren heen en het liefst direct uit het CBS. Het Centraal Bureau der Statistique, die zorgdraagt voor de officiële getallen.

Het was nog even zoeken naar de tussenliggende jaren voor 1991. Inmiddels heb ik die ook bij het CBS gevonden. Ik vind het deel voor 1991 belangrijk. In die tijd is namelijk de staatsschuld opgebouwd. Sargasso stopt wat mij betreft dus onterecht bij 1991.

Het absolute bedrag van de staatsschuld zegt weinig. Een groter land kan met een grotere staatsschuld aan. Vandaar dat ik het afzet tegen het BBP, de som van de Nederlandse bezittingen. Tussen 1972 en nu is het BBP enorm gegroeid, wat ook een grotere staatschuld toelaat. De staatschuld in procenten is redelijk constant rond de 55% van het BBP. Alleen is er een periode geweest dat ie tot bijna 80% steeg.

Als je dan ook nog eens bedenkt dat in die tijd de rente rond de 10% was, dan kostte dat de staat (en dus uitendelijk de belastinbetaler) een flinke duit. Tegenwoordig is die rente veel lager en zijn dus ook de kosten van de staatsschuld afgezet tegen het BBP veel lager dan vroeger. Ik had die bedragen van de staatsleningen ook nog kunnen uitzoeken, maar dat werd me teveel werk, vooral omdat de looptijden ook nog eens varieren.

Nee met de grafiek zoals hier ben ik zeker tevreden:

Nederland staat er ondanks alles economisch gezond voor. En de grap is dat we dat het meest aan de PvdA te danken hebben. Ik had economen dat al eens horen zeggen, maar uit m’n tabel in PDF komt het overduidelijk naar voren. Tussen 1972 en 2007 zorgde het beleid van het CDA voor een staatschuldtoename van 23,1%, de VVD voor een afname van 8,8% en de PvdA voor de grootste afname van 16,3%. Kijk daarvoor linksonder in de tabel.

Echte procenten zijn het niet, je moet het meer als een verhoudingsgetal zien. Naast de staatsschuld in procenten heb ik een kolom (+/-) met de af- of toename per jaar van dat percentage. Vervolgens heb ik daar de stoplichtkleuren op toegpast. Bij een flinke toename rood, bij een kleine toename oranje, bij een kleine afname zachtgroen en bij een flinke afname fel groen.

Daarnaast heb ik de kabinetten gezet, waarin duidelijk is welke partij wanneer in de regering zat. Dat heb ik alleen gedaan voor de grote 3 partijen; CDA, PvdA en VVD. De kleinere partijen spelen een een kleinere rol in het beleid en zitten maar af en toe in een regering. Tijdens Den Uyl bestond het CDA nog niet, maar in zijn regering zaten zowel de KVP als de ARP. Die partijen zouden later met de kleinere CHU het CDA vormen.

Vervolgens heb ik die stoplichtkleurtjes doorgetrokken, maar dan 2 jaar in de tijd verschoven. Dat is de tijd die regeringsbeleid nodig heeft om zichtbaar resultaat op te leveren in de schatkist. Sommige dingen leveren meteen een besparing op, maar het meeste duurt jaren eer je effecten gaat meten. 2 jaar is daar een redelijk gemiddelde voor, maar het resultaat was vrijwel hetzelfde geweest als ik 1 of 3 jaar had gebruikt.

Met die kleurtjes heb ik de +/-percentages aan de regerende partijen toebedeeld en die heb ik per partij opgeteld. Ik heb de laatste 2 jaar 2008 en 2009 niet meegenomen. Bij het CBS staan die vol met sterretjes naar onvindbare voetnoten. Het is vrij simpel, in dat jaar zijn de banken gered door er een sloot geld in te pompen. Dat ziet er nu uit als extra staatsschuld, maar dat hoeft het niet te worden. Een aantal banken is al aan het aflossen met de afgesproken rente en dat zou je dan weer moeten zien als winst voor de staat. Dergelijke acties zijn niet goed te koppelen aan regeringsbeleid zoals bezuiniging of extra uitgaves voor bijvoorbeeld zorg.

Als het om de economie en de staatsschuld gaat, dan draait alles om grondstoffen en werkgelegenheid. De Nederlandse economie begon enorm te groeien na de vondst van aardgas in Slochteren. Een goudmijn, die elke regering wilde uitgeven voor leuke dingetjes. In elk geval konden de onrendabele mijnen in Limburg dicht en moest heel Nederland aan het aardgas. En er kwam zo geld voor sociale voorzieningen.

Toch bleek het niet alles te zijn en kwam Den Uyl al te zitten met een olieboycot van de Arabische landen. Een reden temeer om minder afhankelijk te worden van die landen nu we zelf gas hadden gevonden. Het verhaal gaat altijd dat Joop Den Uyl een gat in zijn hand had, maar dat gat stelde niets voor bij het gat van Van Agt met zijn CDA/VVD-regeringen. Tijdens en na zijn regeerperiode steeg niet alleen de staatsschuld enorm, maar ook de werkloosheid.

Lubbers, die erg lang zat, lukte het niet om de werkloosheid en en staatsschuld in te dammen. Naast de staatsschuld van 80% liet ie ook een werkloosheid van bijna 1 miljoen mensen achter. En natuurlijk waren daar allemaal externe factoren voor aan te wijzen. Toch lukte het Kok met PvdA/VVD wel om de staatsschuld flink af te laten nemen en de werkloosheid te laten zakken naar 0,3 miljoen. En eigenlijk hoort dat bij elkaar. Werklozen kosten immers geld en werknemers leveren de staat belastingen op.

Vervolgens heeft Balkenende met zijn diverse kabinetten aardig op de zaak gepast. Pas aan het eind kwam de bankencrisis en daarvan moet nog afgewacht worden wat de effecten zullen zijn. Vooralsnog lijkt het mee te vallen, menig buurland heeft een grotere klap geïncasseerd. Want ja, je kan wel in de tijd dingen vergelijken, maar hoe zit het ten opzichte van de buurlanden? Had Kok niet gewoon het tij mee? Als je het met Duitsland, België en Frankrijk vergelijkt niet. Ook zij hadden een hoge werkloosheid en hebben die in die periode niet weten weg te werken.

De wegwerktruc was vrij simpel. Belastingen werden van arbeid verschoven naar brandstof. Dus het kwartje op de benzine, maar ook veel meer belasting op gas en elektricteit. Tegelijk zakten de eerste schalen van de inkomstenbelasting met circa 1% per jaar over een periode van 10 jaar. Gevolg: arbeiders werden niet duurder voor de bedrijven, maar de werknemers hielden er wel meer aan over.

Een andere minder frisse truc had te maken met de invoering van de Euro. Voor de correctheid had de gulden voor die tijd al gelijkgesteld moeten worden met de Duitse mark. Maar daar wilde de regering niet aan. Het gevolg was dat elke Nederlander gemiddeld 17000 euro is kwijtgeraakt en dat daardoor de Nederlandse arbeiders ten opzichte van de buurlanden nog goedkoper werden. En ook dat levert banen op, waar Duitsland naar kon fluiten. Kortom niet echt netjes in de omgang met je eigen volk en met de EU-buren. Dat eigen volk hoefde niet te klagen, die kregen er werk en dus inkomen voor terug. De buren stonden echter met lege handen.

Natuurlijk is regeren meer dan alleen de staatskas op peil te houden en werkloosheid tegen te gaan. Maar als het om dat deel gaat, dan waren we duidelijk beter af met de PvdA en de VVD dan met het CDA.

Advertenties

Geplaatst op 2011-05-31, in Kiesmatig, Overmatig en getagd als , , , , , , . Markeer de permalink als favoriet. 26 reacties.

  1. Leuk om te weten, kan wel je stemgedrag beïnvloeden.
    Eigenlijk is het kwartje van Kok helemaal niet zo erg als niet-autorijder.

  2. Heel interessant Xiwel, en prettig om ook zo te lezen (dat dat geOH van de Telegraaf met al die beschuldigingen aan de PvdA/Links altijd, gewoon onwaar is.)

  3. Ja, op datzelfde Sargasso had een toenmalige schrijver daar, nu hoofdredacteur van Krapuul.nl, inderdaad ook al een uitgemeten dat dat een mythe is, die geldverslindende linkse kabinetten.
    Ik las laatst dat vooral dat tweede kabinet Van Agt machteloos was tegen het tekort vanwege de minimale, kwetsbare meerderheid die ze toen in de kamer hadden en bijna niks konden doen uit angst om te vallen.

  4. Mooi overzicht heb je er van gemaakt, best wel een klusje zo te zien.
    Dingen zijn vaak anders dan je op het 1e gezicht zou denken, veel mensen geloven vaak de hardste schreeuwers terwijl dat vaak degenen zijn die het niet zo nauw nemen met de werkelijkheid (waarheid)…

  5. Uit de grafiek zie je het niet zo duidelijk tussen 1980 en 1985. Het lijkt alsof de rode en de groene lijn zich bijna gelijk bewegen. Maar in de tabel klopt het inderdaad.
    Links heeft dus een ontzettend PR-probleem. Ze zijn niet in staat deze feiten algemeen bekend te maken. Goed dat je er aandacht aan besteedt. Dit verdient nog meer publiciteit.

  6. Ook in de Verenigde Staten en Griekenland, om maar een paar dwarsstraten te noemen, is de staatsschuld vooral onder rechtse kabinetten toegenomen.
    Rechts heeft inderdaad de grootste bek en schuwt vaak ook andere wapens niet; het probleem van links is misschien dat het te netjes is.

  7. Ik herinner mij Nederland als een land waar eeuwig wordt bezuinigd en blijkbaar is het dat nu nog. Of er nu geld is of niet: bezuinigen moet! Dat is de nationale hobby, een doel op zich zelf, dat waarschijnlijk zijn wortels heeft in het protestantse christendom. Dat bezuinigen kost vaak veel geld: het goedkoop=duurkoop-effect. In andere landen wordt er alleen bezuinigd als er een tekort is of dreigt. In werkelijkheid zijn ook de Nederlandse staatsuitgaven de afgelopen decennia dus flink gestegen en waarom ook niet?
    Nederland doet een beetje denken aan zo’n best goed uitziende vrouw, die dertig of veertig jaar achter elkaar roept dat zij te dik is en op dieet gaat/is. Zulke zijn er! Als ze zestig wordt is ze toch dikker geworden dan zij was, maar nog steeds goed uitziend voor haar leeftijd. Als ze normaal had gegeten had zij er net zo uitgezien en had de buitenwacht haar voortdurende gezeur over vermageren niet hoeven aanhoren.

  8. Ik heb inmiddels ook de exacte CBS-getallen voor de staatsschuld van de tussenliggende jaren voor 1991 gevonden. In 1991 kwam de EMU (Europese Monetaire Unie) en die tabel heeft Sargasso gebruikt. Voor de tabel en de grafiek maakte het niet zoveel uit. Voor de som van de procenten bleek dat het CDA nog beroerder scoorde.

  9. @Bytheway: Ik word nog altijd moe van dat gezeur over het gulden-kwartje van Kok. Dat was circa 13% op de benzine terwijl we via het REB iets van rond de 14% op aardgas en elektriciteit hebben gekregen. En over dat laatste hoorde je niemand. De compensatie via lagere Inkomstenbelasting maakte dat voor menigeen meer dan goed. Bij ons huishouden kostte ons dat jaar zo’n 80 gulden meer aan belasting van gas en elektriciteit en op mijn loon en de uitkering van mijn vader hoefden we 200 gulden minder aan inkomstenbelasting te betalen. De jaren daarop bleef die verhouding zo en hadden wij er dus voordeel aan. Pas als je flink autoreed en de kachel flink opstookte kon het negatief uitpakken.

  10. @Jolie, Laurent, Bob en Emigrant: Ik geef met dit verhaal niet zozeer af op links of rechts. Dat vind ik hoe dan ook onduidelijke termen. Zowel de PvdA (die als links te boek staat) als de VVD (toch meer rechts) doen het voor de staatskas goed. Het is juist die dwarrelige christelijke tussenpartij met linker- en rechtervleugel die er een zootje van maakt. En omdat het CDA vrijwel altijd de grootste regeringspartij was trokken ze hun kleinere coalitiegenoten mee met hun onkunde.
    Dit jaar is er voor het eerst een kabinet met de VVD als grootste partij. Ik ben benieuwd of Rutte zijn beleid laat vernaggelen door het inmiddels marginale CDA of niet. Maar die resultaten gaan we pas over een paar jaar meemaken.

  11. Er is al zoveel over die staatsschuld van doen geweest en iedere regering geeft de andere weer de schuld. Ik snap niet dat alle Nederlanders nu rechts en VVD stemmen.
    Alsof we allemaal ver boven Jan Modaal zitten.

  12. @Sjoerd: Dat komt allemaal door Wim Kan met zijn Oudejaarsconférance van (ik meen) 1972. Daarin ging hij in op dat steeds weer links en dan weer rechts stemmen. De ene regering gaf af op de vorige etc, maar kwamen zo nooit aan regeren toe. Daar had Wim Kan destijds een prima oplossing voor. Mensen moesten allemaal op links (Joop den Uyl) stemmen. Joop zou het geld verdelen onder de mensen, zodat ze allemaal een eigen huis konden kopen. En als ze die eenmaal bezaten, dan werden ze vanzelf (kapitaal-)behoudend en stemden ze alleen nog maar VVD.
    Het grappige en tragische is dat Wim Kan zijn voorstel nadien door veel mensen is uitgevoerd en dat de VVD op menige arbeidersstem kan rekenen, omdat men bang is dat het eigen kapitaal in het huis verloren gaat.
    Mijn bovenste tabel geeft aan dat die uitgeefangst voor de PvdA ongegrond is.

  13. @Sjoerd: Dat komt allemaal door Wim Kan met zijn Oudejaarsconférance van (ik meen) 1972. Daarin ging hij in op dat steeds weer links en dan weer rechts stemmen. De ene regering gaf af op de vorige etc, maar kwamen zo nooit aan regeren toe. Daar had Wim Kan destijds een prima oplossing voor. Mensen moesten allemaal op links (Joop den Uyl) stemmen. Joop zou het geld verdelen onder de mensen, zodat ze allemaal een eigen huis konden kopen. En als ze die eenmaal bezaten, dan werden ze vanzelf (kapitaal-)behoudend en stemden ze alleen nog maar VVD.
    Het grappige en tragische is dat Wim Kan zijn voorstel nadien door veel mensen is uitgevoerd en dat de VVD op menige arbeidersstem kan rekenen, omdat men bang is dat het eigen kapitaal in het huis verloren gaat.
    Mijn bovenste tabel geeft aan dat die uitgeefangst voor de PvdA ongegrond is.

  14. Ik denk dat de staatschuld helemaal niet zo afhankelijk is van het kabinet dat er zit. Het is in veel grotere mate afhankelijk van de wereldeconomie. Dat bepaalde partijen op bepaalde momenten in de regering zitten is ook niet geheel toevallig, maar afhankelijk van de ontevredenheid van de kiezer. En die ontevredenheid wordt veroorzaakt door nieuwsberichten over een inzakkende economie.
    Anders zou iedereen natuurlijk gewoon altijd PvdA moeten stemmen als dat een garantie was voor afnemende staatsschuld.
    Helemaal in de grip krijg je dit onderwerp niet maar jij doet een heel behoorlijke poging.

  15. Ik denk dat de staatschuld helemaal niet zo afhankelijk is van het kabinet dat er zit. Het is in veel grotere mate afhankelijk van de wereldeconomie. Dat bepaalde partijen op bepaalde momenten in de regering zitten is ook niet geheel toevallig, maar afhankelijk van de ontevredenheid van de kiezer. En die ontevredenheid wordt veroorzaakt door nieuwsberichten over een inzakkende economie.
    Anders zou iedereen natuurlijk gewoon altijd PvdA moeten stemmen als dat een garantie was voor afnemende staatsschuld.
    Helemaal in de grip krijg je dit onderwerp niet maar jij doet een heel behoorlijke poging.

  16. @Mack: Ik vind de overeenkomst in de bovenste lijn het duidelijkst. Dus Van Agt – stijging, Kok – daling, Lubbers – stabiel en Balkenende – gerommel in de marge.
    Naar mijn gevoel had de lijn er volledig anders uit gezien al Lubbers na Den Uyl was gekomen. Je had dan waarschijnlijk dezelfde stabiele lijn van Lubbers gezien, maar dan een stuk lager rond de 50%.
    Het is te simpel omdat aan de premier te koppelen. Maar wel aan de groep mensen die met zo’n premier in zee gaan. Zelf denk ik dat de kabinetten van Van Agt belabberd waren. Slechte samenstelling en onkunde.
    Van Agt was destijds erg pro-Israel en daarmee pro-USA. 20 jaar later gaf ie aan spijt te hebben van die opstelling. Ik denk dat ie ook spijt zou moeten betuigen over de prutkabinetten die onder zijn leiding tot stand zijn gekomen en waar niet op tijd de stekker uit getrokken is. De enige drijfveer voor die kabinetten was (zoals ik het nu zie) in het gevlei bij de USA blijven en daarom de PvdA buiten de regeerdeur te houden.

  17. @Mack: Ik vind de overeenkomst in de bovenste lijn het duidelijkst. Dus Van Agt – stijging, Kok – daling, Lubbers – stabiel en Balkenende – gerommel in de marge.
    Naar mijn gevoel had de lijn er volledig anders uit gezien al Lubbers na Den Uyl was gekomen. Je had dan waarschijnlijk dezelfde stabiele lijn van Lubbers gezien, maar dan een stuk lager rond de 50%.
    Het is te simpel omdat aan de premier te koppelen. Maar wel aan de groep mensen die met zo’n premier in zee gaan. Zelf denk ik dat de kabinetten van Van Agt belabberd waren. Slechte samenstelling en onkunde.
    Van Agt was destijds erg pro-Israel en daarmee pro-USA. 20 jaar later gaf ie aan spijt te hebben van die opstelling. Ik denk dat ie ook spijt zou moeten betuigen over de prutkabinetten die onder zijn leiding tot stand zijn gekomen en waar niet op tijd de stekker uit getrokken is. De enige drijfveer voor die kabinetten was (zoals ik het nu zie) in het gevlei bij de USA blijven en daarom de PvdA buiten de regeerdeur te houden.

  18. Ja, maar toch. In de periode dat Kok regeerde had hij de wereldeconomie ook erg mee. De belastinginkomsten zijn dan ook stukken hoger. Dus ik zou dat niet bij voorbaat op het conto van de regerende partijen schuiven. Bovendien is het best een eenzijdige kijk op de zaak. Je zou zo de indruk kunnen krijgen dat het CDA een slechte regeringspartij is. Regeren bestaat uit meer dingen dan het terugdringen van de staatsschuld. In de eerste plaats het creeren van een fatsoenlijk land om in te leven. En dat van Agt spijt heeft van zijn pro-Israelische opstelling wil niet zeggen dat hij spijt heeft van de rest van zijn daden.
    Het gaat mij gewoon te ver om een regering te beoordelen op de staatsschuld. Sowieso om een regering in de betreffende regeringsperiode daarop te beoordelen. Misschien is het wel zo dat de effecten van een maatregel pas goed zichtbaar worden als we alweer een kabinet verder zijn.

  19. @Mack: Onder aan mijn logje schreef ik ook dat regeren meer is dan de staatskas en de werkgelegenheid op peil houden. Toch is het wel belangrijk, want als je al je geld in de kosten van de staatsschuld moet stoppen, dan komt er van overig beleid niet veel.
    Het klopt ook dat je de tijd mee of tegen kan hebben. Alleen was het wel zo dat Kok de tijd mee had en Kohl en Schröder die simultaan aan hem regeerden, daar geen gebruik van konden maken. Zij waren min of meer aan het Lubberen. Voor Kohl (CDU) niet zo vreemd, maar Schröder (SPD) wel. Alleen was de SPD op dat moment een totaal andere sociale partij dan de PvdA.
    Bij Van Agt heb ik wat moeite. Ik denk dat die man gewoon ongeschikt was. Dwz niet hij alleen, maar de club die toen regeerde waaronder opperblaaskaak Wiegel. Zo was op dat moment de PvdA de grootste partij en die werd via list en bedrog (maar waarschijnlijk net zo goed door slecht onderhandelen) buiten de regering gehouden. Dat zorgde wel voor een (te?) sterke oppositie.
    Nou hoeft Van Agt geen excuses aan te bieden, maar ik vond dat wel mooi passen bij de titel van dit bericht. :-)

  20. @Mack: Onder aan mijn logje schreef ik ook dat regeren meer is dan de staatskas en de werkgelegenheid op peil houden. Toch is het wel belangrijk, want als je al je geld in de kosten van de staatsschuld moet stoppen, dan komt er van overig beleid niet veel.
    Het klopt ook dat je de tijd mee of tegen kan hebben. Alleen was het wel zo dat Kok de tijd mee had en Kohl en Schröder die simultaan aan hem regeerden, daar geen gebruik van konden maken. Zij waren min of meer aan het Lubberen. Voor Kohl (CDU) niet zo vreemd, maar Schröder (SPD) wel. Alleen was de SPD op dat moment een totaal andere sociale partij dan de PvdA.
    Bij Van Agt heb ik wat moeite. Ik denk dat die man gewoon ongeschikt was. Dwz niet hij alleen, maar de club die toen regeerde waaronder opperblaaskaak Wiegel. Zo was op dat moment de PvdA de grootste partij en die werd via list en bedrog (maar waarschijnlijk net zo goed door slecht onderhandelen) buiten de regering gehouden. Dat zorgde wel voor een (te?) sterke oppositie.
    Nou hoeft Van Agt geen excuses aan te bieden, maar ik vond dat wel mooi passen bij de titel van dit bericht. :-)

  21. Ik vind ook dat Kok het goed heeft gedaan. Wat Duitsland betreft, dat is misschien waar, maar ook daar denk ik aan de eenwording en dat dat nogal wat gevolgen had voor de begroting.

  22. Ik vind ook dat Kok het goed heeft gedaan. Wat Duitsland betreft, dat is misschien waar, maar ook daar denk ik aan de eenwording en dat dat nogal wat gevolgen had voor de begroting.

  23. @Mack: Kohl heeft die eenwording of annexatie zo snel doorgedrukt dat er zaken misgingen. Hij kon dat niet oplossen en Schröder evenmin.
    Kok was ook niet zaligmakend. Het voordeel van zijn regering was dat er meteen zaken gedaan werd met de VVD en het draaierige CDA buiten de lijn stond. Wat dat betreft ben ik meer voor Paars dan voor de PvdA.

  24. Ja, Paars ging prima destijds. Dat is waar. Maar dat kwam omdat Hans van Mierlo er nog bij zat.

  25. Nou ja, er is hoop. Die Verhagen heeft nu wel zo verschrikkelijk gedraaid en gekronkeld dat zelfs de helft van de CDA-stemmers er misselijk van zijn geworden.

  26. @Laurent: Als er enig ‘lichtpuntje’ voor de PVV is, dan is het wel dat ze de meeste KVP’ers bij het CDA hebben weggezogen. (Je ziet het, ik ben vandaag in een optimistische bui.)

Reaxi (laat het e-mailvak leeg):

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s