Feb-27: Fietshelmen zijn Gevaarlijk

Okay, dat schrijft de Fietsersbond niet, maar volgens hen is een helmplicht onverstandig en zelfs de achterdeur uit. Eerdaags komt het verse clubblad De Vogelvrije Fietser uit, met daarin een spraakmakend artikel over fietshelmen. Dat artikel is inmiddels door de landelijke kranten opgepikt en de helmenlobby geeft via een aantal artsen flink tegengas.

Toch ben ik het uit eigen ervaring met de schrijver eens. In de 280.000 km die ik in Nederland en 23 andere landen heb gefietst, overkwam mij een handvol ongelukken. Geen van die ongelukken was anders afgelopen als ik een fietshelm had gedragen. De kans is zelfs groter dat ik met een fietshelm meer ongelukken had gekregen, omdat ik meer op de helm zou vertrouwen en eerder zou denken dat het wel kan.

Omgekeerd zou ik zeker minder kilometers gefietst hebben. Nu is het al zo dat ik afstanden onder de 2 km loop. Het is me teveel werk om daarvoor de fiets uit de schuur te halen en later ergens netjes te stallen en af te sluiten. Met aanvullend helmpie-op en helmpie-af zou die minimum fietsafstand mogelijk opgelopen zijn naar 3 km. De kans is groot dat het aanzienlijk minder zou zijn geworden, omdat ik minder plezier aan het fietsen zou beleven. Misschien had ik dan wél een rijbewijs gehaald en zat ik aan de slachtofferveroorzakende kant.

In mijn geval zou ik veel meer gehad hebben aan kniebeschermers en de verplichting daarvan is nog nooit ter sprake geweest.

Maar dit is subjectief. Achteraf gezeur. Je kan je leven niet overdoen om de verschillen met en zonder helm te bepalen.

De grootste kritiek van de Fietsersbond is dat het verplichten van een fietshelm het fietsen doet afnemen, wat uiteindelijk meer slachtoffers oplevert. Op een weg met veel fietsers letten automobilisten beter op dan op een weg met weinig fietsers. Daarbij kan je ook nog eens denken aan meer vervuiling, omdat er voor een bromfiets of auto wordt gekozen, en aan meer bewegingsarmoede en overgewicht. Om die reden zit ik er niet zo mee dat vooral de fatale ongelukken onder ouderen of beter oudere mannen vallen. Zij fietsen minder en hen overkomt aanzienlijk meer. Maar voor deze kwetsbare en vooral brosse groep mensen is achter de gerania blijven hangen nog beroerder en dat levert meer slachtoffers op.

Nee, ik kan vooral het verhaal van de Fietsersbond onderstrepen met fietservaringen in Duitse steden. In Duitsland zijn enkele (vooral studenten-)steden waar erg veel gefietst wordt. Denk daarbij aan Münster, Göttingen en Tübingen. In dat straatbeeld zie je net zoveel fietsers als in Nederland en ruim 90% zonder fietshelm. In steden waar je een hoger percentage fietshelmen ziet, is het aantal mensen dat op de fiets naar het werk, school of de winkel gaat beduidend minder. Eigenlijk tref je daar hooguit wat recratiefietsers. Die fietsers met de helm op gedragen zich zichtbaar angstiger en laten zich meer afschepen met smalle fietsstoepjes. Duidelijkere angsthazen zijn er niet. Wat dat betreft zijn de fietsers zonder helm veel meer geëmancipeerd en dwingen meer respect en ruimte af.

Maar je hoeft niet naar Duitsland om te begrijpen dat het zo werkt. We hebben in Nederland een goed voorbeeld gecreëerd in de vorm van de snorscooter. Alleen in Nederland razend populair omdat je geen helm hoeft te dragen. Verplicht voor die dingen de snorscootershelm en zienderogen zullen de snorscooters uit het straatbeeld verdwijnen. Niet zo erg, want ze veroorzaken met hun veel te hoge snelheid en te brede sturen erg veel ongelukken. En op de stoep vreten 2 tot 3x meer parkeerruimte dan fietsen.

Mijn voorstel is dan ook: ‘Verplicht de fietshelm niet, maar kijk eerst eens wat er gebeurt met het verplichten van een snorscooterhelm.’

(Trouwens gek dat ik nog nooit een arts gehoord heb over de snorscooterhelmverplichting.)


Aanvulling:
Bij toeval vond ik de Veilig Verkeer Nederland visie op fietshelmen, zie hier. Ik zie vrijwel geen verschil met het artikel van de Fietsersbond hierboven. Aanvullend raden ze ook bij hele kleine kinderen een fietshelm af ivbm met nekletsel door te zwakke nekspieren.

Geplaatst op 2012-02-27, in Fietsen en getagd als , , , , , , , , . Markeer de permalink als favoriet. 14 reacties.

  1. Toch denk ik dat de beoogde bescherming beter is dan niets…

  2. Ik vind die verplichting voor fietsers niet nodig, behalve dan voor kinderen. Je zou kunnen beginnen met verplichten voor kinderen tot acht of tien jaar en dan de leeftijd telkens een jaar opvoeren tot zestien. Daarna moeten ze het zelf maar weten. Voor snorscooters zou de helm verplicht moeten zijn.

  3. @Sjoerd: En je hebt het aanklikbare artikel gelezen?

  4. @Nanos: Ik zou niet verder gaan dan adviseren voor kinderen in bakfietsen of kinderzitjes. Dat adviseert Veilig Verkeer Nederland ook. Die helmen moet echter vaak vervangen worden aangezien kinderhoofden groeien en een te ruime helm gevaarlijk is.

    Gezien de statistieken is er veel meer reden om mensen boven de 60 een fietshelm aan te raden. Maar ook daar is de kans groot dat je eerder die mensen van de fiets jaagt dan dat het aantal zware ongevallen gaat afnemen.

  5. Ouderen fietsen bijna altijd op elektrische fietsen. Dat zijn rotdingen als je ze tegenkomt op een normaal fietspad. Ze gaan keihard en reageren te traag. Er zijn tegenwoordig ook al elektrische bakfietsen. Die zullen ook meer ongelukken veroorzaken.

  6. @HDJ Vidajo: Over oudere fietsers en de elektrische fiets heb ik al eerder wat geschreven en ga ik binnenkort weer doen als de getallen over 2011 beschikbaar komen. Dat eerdere blogje staat onder de link “ouderen” midden in het verhaal. Daar is ook een grafiek te vinden en daaruit blijkt niet dat de elektrische fiets een aantoonbaar effect heeft op ongevallen. Dat effect zou aangetoond kunnen worden als de politie het verschil registreert tussen ongevallen met fiets en met elektrische fiets en dat doen zij niet. Bromfietsen en snorfietsen worden overgens door de politie ook op 1 hoop gegooid en aan het CBS verstrekt.

    Met en zonder fietshelm registreert de politie evenmin, waardoor onderzoekers vooral bij ziekenhuizen de getallen ophalen. Ze vergeten dan dat ziekenhuisgetallen verre van nauwkeurig zijn. Als er een ander beleid wordt gevoerd waardoor iemand sneller of minder snel wordt opgenomen, dan heeft dat erg veel effect op de uitkomsten. Ze vergeten ook meestal de vervoersprestatie mee te nemen, dus het aantal ongevallen per afgelegde kilometer. Het SWOV heeft daar nogal last van en kwam een keer met de aanbeveling dat fietsers op rotondes uit de voorrang moesten. Ofwel stimuleer het autogebruik.

    Veel ouderen zijn na een paar ritjes al zo verstandig om niet de volle meehelpsnelheid van 25 km/h te fietsen. Vaak rijden ze 20 of zelfs 18. Met een snelheid boven de 20 wordt het vooral op fietsstroken gevaarlijk, omdat ze dan andere fietsers gaan inhalen en moeite hebben met achteromkijken. Mijn indruk is inmiddels ook dat de meeste ouderen compleet verkeerd op een e-fiets zitten. Die dingen kopen ze in elk geval niet op de krimp.

  7. Helmen NIET veprlichten, ook niet voor kinderen. Leer ze liever de verkeersregels, vertoon filmpjes met vragen, kortom: meer en intensiever verkeersvoorlichting. En meer gymnastiek/sport; een lenig kind zal eerder een val breken dan een dat simpelweg op de helm vertrouwt.
    Dat ouderen meer brokken maken heeft vooral te maken met hun leeftijd; ogen, evenwicht, reactiesnelheid, lef, soepelheid, stuk voor stuk afnemende eigenschappen waardoor het lastig wordt om adequaat te reageren op evt. vervelende situaties. Gelukkig gebruiken de meesten hun verstand.
    Terzijde: komisch om te zien is een hoogbejaarde man in onze omgeving die met een vaartje van ruim 25 km per uur door de bochten scheurt; tegelijkertijd houd je je hart vast :-).

  8. @Bertie: Je was in de spambak gegooit en ik zou niet weten waarom.

  9. Hier in Niedersachsen, waar ik woon, laait de discussie over het wel of niet verplicht stellen van de fietshelm ook met gezette regelmaat op. Anders dan in Nederland worden fietsers hier maar als lastige weggebruikers gezien, die hun plaats opeisen tussen de Duitse heilige koe – de auto – en de voetgangers. Een helmplicht heeft inderdaad alleen maar het effect dat er nog minder mensen op de fiets stappen. Misschien is dat stiekem wel de bedoeling van de politici hier …

  10. Voor zover ik weet ben ik niet besmet met een of ander raar virus.

  11. @Alexandra: Ik heb geen idee waarom reacties op dit moment vaker ik de spambak belanden. Bertie overkwam het ook al. Ik neem geen vertogen woorden waar. Je zou hooguit de volgende keer je mailadres een keer weg kunnen laten om te zien of ie dan wel in 1x plaatst. (Mailadressen heb ik hier uit staan.)

    In het afgelopen jaar heb ik een 10-tal kilometers door Hannover gefietst. Zag er redelijk veel fietsers en het helmgebruik leek me onder het Duits gemiddelde te liggen. Maar echt goed opletten heb ik wat dat betreft niet gedaan.

    Ik kwam een week eeder door Quackenbrück. Een erg klein stadje met goede fietsvoorzieningen en erg veel schoolfietsers waarvan er niet 1 een helm droeg.

  12. Hannover is verhoudingsgewijs fietsvriendelijk, maar ik vind Nederland toch een stuk meer ontspannen, vooral omdat automobilisten en voetgangers veel beter ingesteld zijn op ons tweewielers.

  13. Een van de argumenten in Duitsland tegen de helmplicht is dat er in Nederland, het fietsland bij uitstek, niet eens serieus gediscussieerd wordt over een helmplicht. Is dat nu veranderd of zo? Heeft de PVV daar iets mee te maken?

    De argumenten tegen de fietshelm van de fietsersbond zijn niet uit de lucht gegrepen maar worden gestaafd door bewijzen, namelijk de invoering van de helmplicht in Australie:

    http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/0001457596000164

    Een ander argument is dat er meer voetgangers zijn die hoofdletsel oplopen in het verkeer dan fietsers (in beide gevallen gebeurt het door aanrijdingen met auto’s). Het is dus rationeel effectiever om een helmplicht in te voeren voor voetgangers dan voor fietsers.

    Belachelijk? Hoezo dan?

  14. @Bob: Dat staat idd ook in de pdf van het artikel bovenin. Toch is het allemaal appels met peren vergelijken. Australië is een totaal ander en veel groter land. Er zal hoedanook veel minder gefietst worden.

    Zelf denk ik dat die hernieuwde discussie dus door de helmenlobby komt. Er is goudgeld te verdienen aan zo’n enorme groep fietsers. Die helmenlobby speelt het hoofdzakelijk (no pun intended) via de medische wereld. Medicijnfabriekanten doen dat ook al jaren met teveel succes. Dus verschijnen er zo nu en dan cijfers over gewonden die door een helm minder hoofdletsel hadden opgeleverd. Helaas is dat puur vanuit de ziekenhuizen bekeken en zijn die getallen zoals je ze hebben wilt. In doden is het niet te meten, dus wordt het aantal gewonden genoemd, waar een veel minder accurate definitie en registratie van is. En idd dergelijke getallen laten nog meer zien dat voetgangers met een helm zouden moeten lopen, maar dat wordt niet onderzocht.

    De directe aanleiding is de Zeeuwse provinciale politiek, die aan schoolkinderen gratis helmen heeft uitgedeeld, terwijl zij het minste doen aan hun gevaarlijke wegen waar schoolfietsers met groot landbouwverkeer wordt opgescheept. En een helm heeft nog nooit een ongeluk voorkomen, het beperkt hooguit de hoofdschade na een ongeluk. Het enige wat je er mee bereikt is dat ouders zeggen: ‘Als een fietshelm noodzakelijk is, dan kan ik maar beter mijn kind met de auto brengen.’ En dan krijg je van die Amerikaanse toestanden dat kinderen veel minder in contast komen met fietsen en het fietsen op termijn afneemt, wat uiteindelijk veel gevaarlijker is en juist meer slachtoffers gaat opleveren. Dus voelde de Fietsersbond de noodzaak om alle gegevens nog eens op een rijtje te zetten en hun advies waar mogelijk bij te stellen.

Reaxi - Mailadres hoeft niet. Zie: Ximaar?! ↑↑

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s