Apr-24: Bejaardenstatistiek

Onlangs kwamen de verkeersslachtoffercijfers in het nieuws, een soort ritueel halverwege april. Precies 2 jaar eerder blogde ik er ook al eens over. Deze keer was opzienbarend. Na jaren van daling was er nu een kleine stijging te zien. En die stijging zat onder de oudere fietsers. Niet vreemd, want daarover blogde ik destijds. In de afgelopen jaren heb ik vaker gesteld dat de slachtoffers niet onder de jeugd, maar bij de ouderen gezocht moet worden. Deze keer kwamen het CBS en de Fietsersbond tot de conclussie die ik 2 jaar eerder trok.

Bij deze eerst maar mijn oude grafiekje, wat ik aangevuld heb t/m 2011:

Het gaat dan alleen om fietsslachtoffers. Daarbij hou ik al een tijdje de grens van 60 aan. Komt aan de ene kant omdat CBS in groepen van 10 jaar werkt en 65 dus erg lastig is. Aan de andere kant neemt het woonwerkfietsers na het 60ste jaar sterk af, fietst de groep 60plus vooral recreatief en tegenwoordig om in beweging te blijven. Bij de 60minners is al jaren een stevige daling te zien. Die mensen fietsen ook nog eens meer. In 2011 was onder deze groep ook een kleine stijging te zien.

Ter ondersteunig hiernaast een grafiek met het aantal fietsdoden per miljoen per leeftijdsgroep. Daarvoor heb ik het gemiddelde genomen over 2009 t/m 2011.  Aanvankelijk had ik deze grafiek eerst gemaakt voor mannen en vrouwen samen. Maar door opmerkingen van Nanos bedacht ik ook eens na te gaan hoe het zit tussen mannen en vrouwen onderling. Bekend is dat onder mannen gemiddeld 2x zoveel verkeersslachtoffers vallen dan onder vrouwen. Dat geldt voor automobilisten, maar ook voor fietsers en is al vele jaren het geval. En in dit geval mag ik er als fietsende man zijnde flink van schrikken. Boven de 80 komen 5x zoveel fietsende mannen om het leven als vrouwen. Er zit niet in verwerkt dat fietsers rond de 40 3x zoveel fietsen als fietsers rond de 70 en ook niet of mannen meer of minder fietsen dan vrouwen.  Die getallen worden niet bijgehouden.

Boven de 60 is erg wisselvallig en het neemt in elk geval niet af, eerder toe. Omdat dit al jaren het geval is zou ik daar de laatste ontwikkelingen als reflecterende banden of een lage instap niet de schuld willen geven. Eerder denk ik dat de betere weginrichting, meer 30km-gebieden, meer rotondes en van rechts voorrang door 60minners beter wordt begrepen dan door de 60plussers. Terecht organiseert de Fietsersbond fietsscholen voor senioren.

En toch kom ik deze keer weer met een andere invalshoek. Daarbij wil ik eerst voorop stellen dat een jaar een te korte periode is voor stevige conclussies. Dit jaar kan het weer een totaal andere kant op gaan zonder aanwijsbare oorzaak. Het weer is daarbij een belangrijke factor. Met mooi weer wordt meer gefietst, vooral recreatief door ouderen en daarmee neemt de kans op (fatale) ongelukken toe.
Ook valt er niet veel van te zeggen als je niet weet wat de zogenaamde vervoersprestatie is. Dus het jaarlijkse aantal afgelegde fietskilometers per leeftijdsgroep.

Tot 2009 hield het CBS dit bij (helaas niet per leeftijdsgroep, maar gewoon het totaal per vervoersmiddel). Om een of andere onduidelijke reden is dit gestopt. Er was tot dan een lichte stijging in het aantal jaarlijkse fietskilometers en dat zou zich wel eens doorgezet kunnen hebben in de afgelopen jaren. Die stijging lijkt mij onder 60plussers hoger door de komst van de elektrische fiets (is meer kilometers) en de nadruk op meer bewegen.

Wat bij het CBS wel te vinden is zijn de aantallen per provincie en toen ik daar naar keek sprong Noord-Brabant er uit. Dus ben ik daar wat beter mee aan de slag gegaan. Let wel dat het dan om alle verkeersslachtoffers gaat, dus niet alleen de fietsers maar ook lopers, bromfietsers automobilisten en een enkele treinreiziger. Om daar wat mee aan te vangen heb ik ook daar de bevolking en slachtoffers verdeeld over 60- en 60+:

Ik heb daarbij wat stoplichtkleurtjes toegepast. (Groen is goed, rood is fout.) De absolute aantallen zijn te klein om er alleen per provincie naar te kijken. Vandaar enige groepering in provincies die bijelkaar horen. Zo heb ik de Randstad apart genomen middels Noord-Holland, Zuid-Holland en Utrecht. Zuid-Nederland met Noord-Brabant en Limburg en Noord-Oost-Nederland met de overige provincies. Een probleempje daarbij was Zeeland. Duidelijk niet zo dicht bevolkt als de Randstad, maar deze Protetstanten horen ook niet echt bij de Katholieken in Brabant en Limburg. Toch heb ik ze daar maar aan toegevoegd onder het motto ‘onder de grote rivieren’.

Een paar dingen vallen direct op. De dichtstbevolkte provincies zijn het veiligste, dus het minste aantal verkeersdoden per miljoen inwoners. Utrecht, Noord-Holland en Zuid-Holland scoren het beste, zie de groene delen in klommen K, L em M. Het meest verontrustende zijn de 60plussers in Noord-Brabant en Limburg. Bij hen is de grote toename te zien waar het CBS het over had. In Zeeland en Flevoland is het ook niet goed, maar dat was een jaar eerder al zo.

Uit dit alles leid ik af dat de Noord-Brabanders en de Limburgers als laatsten de elektrische fiets hebben ontdekt. Mogelijk horen daar de Friezen en Groningers ook bij. Wat dat betreft zou het iets zijn om de provinciale verkoopcijfers van elektrische fietsen hier naast te leggen. Ik heb die getallen helaas niet.

De politie houdt ook niet speciaal bij of er een ongeluk is gebeurd met een gewone of met een trapondersteunde elektrische fiets. Best jammer. Elektrische fietsen hebben duidelijk last van gewenningsverschijnselen. Zo gaan de fietsers er harder mee. Bij mensen op leeftijd is dat vaak niet zo handig gezien hun afnemende reactievermogen. Door het sneller rijden halen de ouderen de jongeren in en op wegen met fietsstroken is dat niet altijd veilig. Omgekeerd moeten automobilisten en andere verkeersdeelnemers wennen aan het idee dat een rechtopzittende oude dame zomaar 25km/h fietst, waar dat voorheen maar 14 km/h was.

Zo zijn er nog wel meer zaken waar aan gewend moet worden. In de Randstad is dat al een tijdje achter de rug en het zou me niets verwonderen als dat volgend jaar in Zuid-Nederland ook zo is en het aantal slachtoffers onder 60+ fietsers opeens flink afneemt. Misschien is het meer iets om na te gaan waarom juist oudere mannen zo slecht scoren. Blijven ze ondanks toenemende doofheid en afnemend zicht stug doorfietsen?

Nog een laatste aanvulling op 26-04-2012 23:55:
Ik vond de slechte score onder de 60plus-mannen zo opvallend, dat ik de bovenste grafiek heb nagemaakt, maar dan boven de 60 de mannen van de vrouwen gescheiden:

Ik heb er ook dikke trendlijnen in aangebracht. De groene lijn zijn 60minners, waarbij het de som van mannen en vrouwen is. Het gaat dan om 78,2% van de Nederlandse bevolking. Bij hen is het aantal doden sinds 1999 gehalveerd, wat neerkomt op een afname van 6% per jaar. De blauwe lijn zijn de 60plus mannnen, die 9,9% van de Nederlandse bevolking uitmaken. De helft van de fietsdoden valt inmiddels in deze kleine groep. Onder hen is het aantal doden met 2,8% per jaar toegenomen, waarbij het de laaste jaren sneller lijkt te gaan. Bij de 60plus vrouwen is het veel minder dramatisch. Zij maken 11,9% van de bevolking uit zijn veel minder slachtoffer bij fietsongevallen. De stijging van 0,7% per jaar is gelijk aan het toenemende aantal vrouwen boven de 60.

Advertenties

Geplaatst op 2012-04-24, in Fietsen en getagd als , , , , , . Markeer de permalink als favoriet. 20 reacties.

  1. Blijf toch nog maar even lekker fietsen. Hoop dat dat nog heel lang kan doorgaan.

  2. Het is in elk geval een heel interessant vraagstuk (en het zou fijn zijn als de cijfers weer konden gaan dalen als meer mensen zich erover bogen..) Ik zou ook vermoeden dat de electrische fiets wat minder veilig is.. Om maar iets te noemen..

  3. Zou de dichtheid van het auto(snel)wegennet ook een rol kunnen spelen (meer dergelijke wegen = minder contact met zich haastig en over grotere afstand verplaatsende automobilisten)? Misschien slaat het wel nergens op maar was wel een vraagje dat na het zien van je grafiek bij me op kwam.

  4. Toch vraag ik me af waarop deze feiten zijn gebaseerd. Volgens mij daalt het aantal fietsers ieder jaar en blijven alleen de oudjes over…

  5. @Frans54: Wat wel een langdurige trend is, is het ongelijkvloersmaken van kruisingen. Op zich goed, maar vaak is dit in het buitengebied terwijl het meeste fietsen zich afspeelt in de dorpen en steden. En daar zijn zulke maatregelen bijna nooit te realiseren door ruimtegebrek.

    Meer vrijliggende fietspaden komen ook meer in de buitengebieden voor. In dorpen en steden zijn het vaker fietsstroken en die zijn minder veilig dan een vrijliggend fietspad.

  6. Zo, dat is een boeiend verhaal!
    Tja, die elektrische fietsen…
    als ik ingehaald word door zo’n oudere (die me tegenwoordig vaak jonger lijkt dan ik zelf ben) denk ik toch vaak dat zo’n snelheid onverstandig is.
    Los van het feit dat een hardrijder veel minder van een mooie omgeving kan genieten.

  7. @Sjoerd: Dat het aantal fietsers jaarlijks daalt klopt sinds 1995 niet meer. Sinds die tijd groeit het totale aantal afgelegde fietskilometers licht van 12 miljard in 1995 tot 14 miljard in 2009. Helaas zijn getallen van daarna niet vindbaar. Maar uit eigen ervaring kan ik stellen dat het fietsen in de steden flink toeneemt, omdat de auto daar steeds meer wordt ontmoedigd. Hangt sterk van de gemeente af. In Amsterdam is het fietsaandeel in enkele jaren zelfs verdubbeld. Maar die hadden daarvoor een achterstand op andere grote gemeentes. Daarbij is de vouwfiets in opmars tussen transferia (en buitenwijken zonder parkeermeters) en het werk in de binnensteden.

  8. @Jolie en Wllm: De cijfers zijn echt niet zo dramatisch als ze in de media worden voorgesteld. Dat is ook de aanleiding van dit blogbericht. Het is idd jammer dat met de komst van meer oudere fietsers, die door trapondersteuning grotere afstanden afleggen, voor meer slachtoffers zorgen. Maar als deze mensen niet de fiets pakken leggen ze eerder het loodje door bewegingsarmoede met tot gevolg luchtwegaandoeningen en hoge bloeddruk. Aan dergelijke zaken overleiden zo’n 60.000 ouderen per jaar en daarmee vergeleken vallen 137 jaarlijkse fietsslachtoffers zeker mee.

  9. @Selma: Zelf ben ik er een voorstander van om trapondersteuning te beperken tot 18km/h zodat er minder reden is tot inhalen. Dat heeft als voordeel dat zo’n fiets met dezelfde electrische lading een stuk verder komt en dat 13-jarigen een gewone fiets nemen ipv een elektrische. Nadeel is dan wel weer de kans dat de jeugd meer naar de snorfiets gaat grijpen.

    In het algemeen is het een gewenningsprobleem, vooral bij ouderen die jaren niet gefietst hebben en het door de elektrische fiets wel weer zien zitten. Na een zomertje kiezen zij voor snelheden die beter bij hun reactievermogen past. Zo was het hier enkele jaren terug zeer gebruikelijk dat een 80plusdame op zo’n fiets 25 reed. Nu rijdt diezelfde vrouw 18 tot 20.

    Hier in de omgeving hou ik de ongelukken met fietsers bij en daar is niet uit af te leiden dat elektrische fietsers vaker een ongeluk hebben door hun hogere snelheid. Eerder zijn het 1-zijdige ongelukken, omdat zo’n fiets een stuk zwaarder is en de mensen er raar (veel te hoog) op zitten. Bij verkeerslichten zie je ze dan ook helemaal afstappen en weer opstappen bij groen. Voeten aan de grond lukt vaak niet.

    Wat minstens zo’n probbleem is, is de brosheid die met de jaren komt. Zeer kleine ongelukken hebben meteen grote gevolgen en dat staat compleet los van elektrisch of niet. Zo is hier het enige fietsdode in het afgelopen jaar aangetikt door een bus. Hij stond te wachten en viel. De bus reed niet harder dan 8 km/h en de bejaarde fietser stond stil.

  10. De fietsdood lijkt me wel een mooie dood. ‘In het harnas’ gestorven.

  11. Gewenning zal zeker meespelen; althans bij de oudere gebruikers van de elektrisch fiets. Misschien is er verschil in rijgedrag tussen degenen die ook autorijden -en zodoende de verkeersregels kennen- en de overigen die altijd al fietsten?

  12. @Bertie: Het is koffiedikkijken wat dat betreft. Ik denk dat het ook fout gaat bij mensen die al jaren niet meer fietsen en niet meer gewend zijn om vanuit de fietser te denken. Toch zal dit vrijwel niet te onderzoeken zijn, zeker niet als het slachtoffer het loodje legt en de andere ongevaldeelnemer zijn of haar paadje schoon praat om de no-claim te sparen.

  13. 25 km en dan op haar dooie gemak? Kom nou, Ximaar. Om die 25 km te halen moet je nog aardig je best doen. Ik heb het vanmorgen bij een stuk of wat mensen met een e-bike nagevraagd. De meeste rijden ergens tussen 18 en 20. Het getal 25 heb ik niet gehoord. Ik moet mijn echtgenoot bijhouden, 71 en op een gewone fiets, die rijdt dan 21.En als we ingehaald worden is dat doorgaans niet door e-bikers, maar door jeugdige fietsers en raceclubs.
    En waarom zou je boven de zestig ineens niets meer snappen van rotondes? Zestig is een veel te lage grens om dingen ineens niet meer te snappen in een samenleving waar je straks tot 69 door moet kunnen werken omdat we allemaal zo gezond zijn..

  14. @Nanos: Zelf fiets ik al jaren tussen 23 (tegenwind) en 27 (voor de wind) op doorsnee fiets met versnellingen. Als ik net boven de 20 fiets, dan word ik ingehaald door o.m. mensen op elektrische fietsen, waarvan een deel goed op leeftijd is. Het zijn dan doorgaans vrouwen die alleen fietsen. Voor de statistiek (waar het hierboven om gaat) niet zozeer van betekenis, omdat het 2x zoveel mannen dan vrouwen bij verkeersongelukken om komen. Geldt voor alle vormen van vervoer en voor alle leeftijdscategoriën.

    Eerder heb ik geblogd over snorfietsers die flink te hard reden op een weg met erg veel fiertsers (6000 per etmaal). Ik heb bij die snelheidsmeter een aantal uren gepost. 11% van de fietsers was elektrisch ondersteund en ongeveer 1/3 reed exact 25km/h, 2/3de reed net boven de 20. En bij die 1/3 zaten ook ouderen.

    Dat moeiteloos betreft hoe het er uit ziet voor de andere weggebruikers. Mensen die die snelheid fiets zitten niet bepaald in een racehouding, wat naar mijn gevoel kan zorgen voor een verkeerde snelheidsinschatting door andere weggebruikers.

    Mijn tante fietste op haar 84ste nog flink boven de 20km/h door het dorp op haar eenvoudige opoefiets zonder versnellingen en zonder elektrische ondersteuning. Haar kennende was ze daar ook niet aan begonnen. Had ze dat wel gedaan, dan was die 25km/h voor haar echt geen probleem en had ze die gefietst.

    De rotonde is een ander punt waar ik een mogelijke oorzaak zie. Je mag daarbij bedenken dat het in 99,9% van de gevallen goed gaat. Het aantal rotondes is sterk toegenomen en dat kan een oorzaak zijn dat het aantal fietsslachtoffers onder de 60 in 12 jaar tijd is gehalveerd. Voor boven de 60 is die halvering niet opgetreden. Dat kan komen in de 4 soorten waar fietsers mee te maken hebben. Een waarbij al het verkeer bij elkaar is en 1 met een aangesloten fietsstrook, waarbij verkeer en ook fietsers op de rotonde voorrang hebben. Een derde heeft een vrijliggend fietspad in de voorrang (binnen de bebouwde kom van de Randstad en Zuid-Nederland) en een waarbij een fietspad rond een rotonde voorrang moet verlenen (buiten de bebouwde kom en binnen de bebouwde kommen in Friesland en Drenthe). Ik kan me voorstellen dat dat wel eens misgaat.

  15. Door de reactie van Nanos ben ik ook nog eens gaan kijken naar het verschil tussen mannen en vrouwen. Die getallen zijn ook gewoon bij het CBS beschikbaar. Om die reden heb ik de middelste grafiek flink aangepast, omdat er een enorm verschil is tussen beide.

  16. Omdat ik last heb van pijnlijke gewrichten en dus niet lang kan fietsen, denk ik erover een elektrische fiets te kopen. Maar ik zou er niet sneller mee willen/durven dan ik normaal gewoon trap. Als ik harder wil neem ik wel een scooter! Heeft iemand advies welk merk goed is?

  17. @Margo: Eigen ervaringen heb ik niet en al zeker niet met een paar soorten zodat ik kan vergelijken. De Fietsersbond heeft een paar maanden terug een uitgebreide test van 12 fietsen gedaan en die is gepubliceerd bij de Telegraaf en kan je hier lezen. http://issuu.com/autovisie/docs/pa-fietstest/4

    Er zijn nogal wat soorten. De eenvoudigen hebben de motor in het voorwiel, die sleept dus als het ware de fiets. Dat is erg eenvoudig in onderhoud, maar bij een gladde weg kan zoiets slippen. In het algemeen lijkt het erg onnatuurlijk te fietsen. Een andere heeft de motor in het achterwiel, wat waarschijnlijk beter is, maar iets lastiger voor onderhoud. Een derde soort heeft een motor bij de trapas. Dat zijn vaak de duurste fietsen, met een speciaal daarvoor ontworpen frame. Zelf vind ik dit plek niet zo gelukkig ivbm vervuiling. Maar als je bij mooi weer en niet in de pekel fietst dan is er niet zoveel mee aan de hand.

    Daarnaast is het gewoon handig om naar een fietsenmaker te gaan die een aantal merken levert en daar wat testritjes te doen. Daar doen ze niet moeilijk over.

  18. Wie niet te ver van de Duitse grens woont zou ook een fiets van het Duitse merk Diamant kunnen overwegen, die heel goed getest is. http://www.diamantrad.com/

  19. 81.206.151.126

    – Deze anonieme reaxi uit Middelrode (NB) is weggehaald omdat ie teveel on-topic was –

Reaxi - Mailadres hoeft niet. Zie: Ximaar?! ↑↑

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s