Okt-04: Tevredenheid

Het eerste schip waar mijn ouders samen op voeren was de MS Tevredenheid. MS staat voor MotorSchip. Je moet er niet teveel van denken. Het binnenvaartscheepje was 22 meter lang en kon 47 ton vervoeren. Daarnaast was het met 3 meter erg smal, wat als voordeel had dat je er overal mee kon komen. Net na de oorlog was dat geen probleem. Hier lag de regio vol met vaarwater, het meeste transport ging dan ook over het water. Dat schip was niet van mijn ouders, ze voeren er alleen op en hadden er zelfs hun woning op.

Net na de oorlog waren ze blij met een eigen woning die meevoer. Maar ook hier mag je bedenken dat het om niets ging. De roef, het woon-slaap-kookdeel was 2,5 meter op z’n breedst en de lengte zal ook zoiets geweest zijn. De hoogte was 1,5 meter, dus flink bukken. Dat was onder andere de reden dat mijn vader en oom er een ‘stuurkast’ op gemaakt hebben. Normale mensen noemen dit een stuurhut, maar mijn ouders bleven het een stuurkast noemen. Niet vreemd omdat voor dit hokje van 1,8 bij 1,8 bij 1,8 meter oude kastdeuren zijn gebruikt, die neerklapbaar waren tot een heuse cabriolet die onder elke brug door kon.

Ze hebben er 7 jaar op gevaren. Mijn zus en oudste broer hebben dat enige jaren meegemaakt, ik niet. Toen ik geboren werd hadden ze al een groter schip van 60 ton, waar ik later misschien wel eens een blogberichtje over maak. Met de MS Tevredenheid werd vooral in Noord-Holland tussen de veilingen in Langedijk en de markten van bijvoorbeeld Amsterdam gevaren met groente. Maar daar bleef het zeker niet toe beperkt. Er werden ook vrachten opgehaald of naar Rotterdam gebracht en af en toe ging het door tot de Noord-Franse grens. Je moet dan aan ladingen hout en zelfs spoorrails denken.

Voor zulke tochten had en heeft een schipper op z’n minst een matroos nodig en dat was in dit geval mijn moeder. Die had er ook een behoorlijke taak aan en stond regelmatig aan het roer. Dat vond ze ook leuk. Zij kwam uit een landbouwfamilie en niet zoals mijn vader uit een schippersfamilie. Na 7 jaar op dit schip kwam er nog 7 jaar op een groter schip en toen hield het op. De vrachtwagens hadden dit werk overgenomen en er was geen brood meer in te verdienen. Daarbij kwamen familieproblemen, wat problemen gaf met het stallen van de kinderen bij de grootouders. Want voor een schippersinternaat was geen geld. Ze moesten dus aan de wal hun leven verder slijten op een plek waar elke dag hetzelfde boompje in de tuin stond. (Zo ervoer vooral mijn vader het.)

Nu had ik al eens geblogd over mijn oudere broer die Langedijker akkerschuitjes op schaal nabouwt. Dus van echt ijzer en keurig schaal 1:10. Pracht exemplaren waar ie een bak tijd in stopt. Het resultaat is ernaar. Na wat bedenkingen is hij een dik jaar terug ook begonnen aan de MS Tevredenheid. En dat was een stuk lastiger. Vooral omdat we maar 2 kleine fotootjes hadden van 6 bij 4 cm elk. Alle ander fotoos betroffen uitzichten over de Maas in Nederland en België. Via het Kadaster kregen we de buitenmaten, 22 meter lang en 3,16 meter breed.

Volgens mijn broer moest ie nog ergens liggen als woonboot in o.a. Amsterdam. Na een paar misperen vonden we hem in Purmerend. Niet vreemd, want de laatste verkoop was naar Purmerend. Hij staat daar zelfs nog op Goog-maps (de luchtfoto) en Streetview. Maar daar aangekomen was ie al verkocht naar Engeland. Britten zijn gek op dit soort kleine scheepjes die door hun smalle kanalen passen. We waren dus een half jaar te laat. Voor mij is het wel een reden om nog eens een fietsvakantie door London en Stratford te maken, want dan heb je zo’n 90% te pakken waar dit soor vaartuigen uithangen.

Toch hebben die Google-opnames ons geholpen om een betere bouwtekening te maken. Daarnaast had mijn broer ook goed contact met een oude scheepsbouwer op het dorp en sommige details zijn ook op nog bestaande schepen te vinden.

Vervolgens is hij er aan begonnen. Dat hele bouwproces is in dit blogbericht te vinden. Aan het eind kwam er ook een radiografisch bestuurt motortje in en tuft hij er hier mee rond in het aquarium van een goede vriend (filmpje). Deze is schaal 1:20 zodat ie een meter lang is geworden. Halverwege vroeg ie me nog hoe zwaar ie zou worden en hoe zwaar hij zou moeten zijn. Dat is geen vreemde vraag als je wilt dat ie goed blijft drijven. Ik kwam op 3,8kg uit en dat is ie ook zo ongeveer geworden. Hij lag dan ook meteen prachtig in het water. Niet te diep en niet te hoog. Dat geeft aan dat bijvoorbeeld de dikte van het ijzer ook behoorlijk op schaal was, anders gaat het niet echt lukken.


Aanvulling 2014-04-27:
Achteraf was dit schip in Purmerend een soort zusterschip dat van dezelfde werf kwam en ook rond de oorlogsjaren verlengd is. Alleen is daar nooit een stuurkast op gemaakt. Na wat tips begrepen we dat de echte Tevredenheid als een roestige bouwval in een Amsterdamse haven ligt. Mijn broer is er al eens aan boord geweest. Erg toonbaar zijn die foto’s niet. Later mogelijk een vervolgbericht.

Advertenties

Geplaatst op 2012-10-04, in Kunstmatig, Regiomatig, Woonmatig en getagd als , , , , , , , , . Markeer de permalink als favoriet. 15 reacties.

  1. 47 ton, dat is ongeveer twee vrachtwagens…. toch nog heel wat. Jullie hebben wel eer van jullie werk. Het ziet er prima uit.

  2. Bijzonder zo’n stukje familiegeschiedenis, en het verhaal over het nabouwen van dit schip.
    Ik ben opgegroeid als een echt stadskind in Groningen.
    Daar was wel een internaat voor schipperskinderen, waar ik verder niets mee te maken had.
    Ik heb een vage herinnering dat er een korte tijd een schippersmeisje bij mij in de klas heeft gezeten; in mijn herinnering woonde ze toen bij mensen in huis, of dat nu familie was, of dat er een andere relatie was, dat zou ik niet weten.
    Groningen heeft wel een geschiedenis met scheepsvaart, met een (gedempte) Westerhaven, en een Noorderhaven, een Reitdiep, A, (gedempte) Zuiderdiep, en daarmee ben ik nog lang niet volledig.

  3. Mooie herinneringen voor een mooi logje. Mooi bootje ook, op het filmpje.
    Ik snap dat de breedte, of smalte, ideaal was voor de Hollandse vaarten maar het wonen was ook ‘smal’. Zelfs de oude Zaanse huisjes van vroeger waren ruimer.
    De Tevredenheid (voor de boterham?) was dus niet groter dan die we in de Zaan zagen, sommigen als woonbootje in gebruik en ja, ook vooraan in Purmerend lagen er verschillende.
    De schippers die we in Brabant leerden kennen (we hadden een café ad Maas) voeren hiermee vergeleken op reuzen-aken. (medio 60).

  4. Tja, dit is voor jou dichterbij dan voor mij, maar het spreekt me wel stevig aan. Ik heb het verslag van de bouw van het model gelezen en bekeken: indrukwekkend!
    Jouw verhaal roept nostalgische associaties op bij mij, want ik logeerde in de jaren 50 vaak bij mijn grootouders in Hoogkerk (“op Vierverlaten”), dichtbij de suikerfabriek en de betonfabriek. Heel veel grondstoffen werden per schip aangevoerd: suikerbieten, zand en grind. Alle schepen waren toen nog kleiner dan nu. Schippers kwamen soms water halen bij de buitenkraan van opa en oma, dus er was meer contact dan alleen kijken naar voorbijvarende of voor de deur afgemeerde schepen.

  5. Mooi speurwerk voorafgaand aan een indrukwekkend bouwproces.

  6. prachtverhaal en prachtig resultaat

  7. Altijd een soort van bewondering gehad voor schippersfamilies. Ik heb het sowieso altijd heerlijk op en aan het water gevonden.
    Hoewel het ‘zeker vroeger, erg behelpen moet zijn geweest met de ruimte die men aan boord had, moet het ook enorm speciaal zijn geweest.

    Erg leuk dit schaalmodel.

  8. Allereerst nog even dat mijn 6 jaar oudere broer dit gemaakt heeft, ik heb hem alleen in het begin een klein beetje geholpen met het zoeken naar foto’s e.d. Hij heeft ook meer herinneringen omdat hij tot zijn 9de aan boord was, ik maar tot mijn 3de. En hij is verekte handig met metaal. Dat jarenlange gepruts aan brommers heeft dus toch nog iets goeds opgeleverd. :-)

    De foto’s en het filmpje heeft hij ook zelf gemaakt en zijn vrouw heeft het op hun website gezet. Dwz het is meer een website dan een weblog, want echte webloggers zijn het zeker niet. Ik zal ook de waardering overbrengen. Een flinke tijd terug had ik beloofd een logje er over te maken en nu schoot me dat weer te binnen.

    En het zal idd erg krap geweest zijn, maar inwonen bij ouders (wat vlak na de oorlog ook heel gewoon en in hun geval het enige alternatief was) lijkt me nog erger. Er was trouwens ook nog een slaapplek in het vooronder. Daar moest je door een stalen luik naar beneden en er was geen enkel raampje. Daar werd wel geslapen door bijvoorbeeld mijn oom die de foto’s gemaakt heeft, maar als ouder plaats je daar niet zomaar jonge kinderen die je op 20 meter afstand niet kan horen.

  9. @Trijntje en Dwarsbongel: In de provincie Gronigen werd ook veel gevaren. Het 2de schip waar mijn ouders op voeren is rond 1920 in Foxhol gebouwd. Deze kwam uit Alkmaar en is net zo oud. Mijn ouders zijn er wel geweest, maar niet veel. Dat kwam omdat het Ijsselmeer er tussen ligt en je daar met grotere schepen kon komen. Daar waren dan ook voldoende schippers die bijvoorbeeld op Amsterdam en Rotterdam voeren. Over Gelderland en Overijssel heb ik ze nooit gehoord, qua vaarwegen was dat ook niet weggelegd voor hun type schip. Maar misschien was het ook wel zo simpel dat er met vrachten op Amsterdam, Rotterdam en Antwerpen het meeste te verdienen viel. In die tijd was er ook de evenredige vrachtverdeling. Een systeem dat eigenlijk de Nederlandse binnenvaart voor jaren verlamd heeft. En ook dat systeem kan er voor gezorgd hebben dat er niet zoveel vanuit Noord-Holland op Groningen werd gevaren.

  10. @Bertie: Op de Maas, Zuid-Willemsvaart en zuidelijker waren vooral Kempenaars te vinden, ‘koekblikken’ van circa 300 ton. Dus ruim 6x zo groot. Dat wil niet zeggen dat de leefruimtes ook 6x zo groot waren, maar in elk geval wel stukken groter. Ook die schepen waren exact pas gemaakt aan de sluizen van destijds. Het model was zeer effectief, maar verre van mooi. Eigenlijk is dat nog steeds zo. In de vakantie kwam ik een schip van 1500 ton tegen die zuigend in een sluis pastte. (Die 1500 ton moet ik nog even uitzoeken en daar kom ik later op terug als ik een vakantieverslagje maak.)

  11. @Redstar: Mijn vader hield vooral van de vrijheid op het water. Later aan de wal had ie dan ook behoorlijke problemen. Zelf heb ik daar geen last van, maar ik heb wel een flink aandeel zwerversbloed door mijn aderen stromen. :-)

  12. Hartstikke leuk. Mijn zwager is ook zo’n modelbouwer. Heb hem deze blogpost en die van je broer meteen laten zien. Hij was erg enthousiast.

  13. Wat een interessant verhaal, en wat ontzettend leuk dat je broer dat schip heeft nagemaakt! Ook grappig dat je hem nog net hebt kunnen traceren op Google Maps!

  14. Dat scheepje op google maps was mijn eigendom en is de ex ms Maria gebouwd door scheepswerf Schippers te Alkmaar. Afmeting volgens de meetbrief 21,99 x 3,11 meter. Het is verkocht naar Bristol.

  15. @Menno: Dank voor je reactie. Bij de aanvulling van 2014-04-27 gaf ik al aan dat we fout zaten en dit mogelijk een zusterschip is. De MS Tevredenheid is ook in Alkmaar gebouwd in 1922. Ik heb en mail gestuurd met meer info.

Reaxi - Mailadres hoeft niet. Zie: Ximaar?! ↑↑

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s