Mei-20: Kijk mij eens.

Een jaar eerder schreef ik rond deze tijd een bericht over het aantal verongelukte fietsers in het afgelopen jaar. Zoiets valt elk jaar rond deze tijd te herhalen, omdat ergens in april de nieuwe cijfers door het CBS bekend gemaakt worden. Dat gebeurt met een persbericht en komt dan in het nieuws. Het totaal van 200 was gelijk gebleven, daarbinnen was het aandeel onder de oudere vrouwen gestegen.

Die cijfers zijn beter te bekijken binnen het CBS zelf. Journalisten nemen daar de moeite niet voor en nemen simpelweg het persbericht over. Een jaar terug had ik uitgevonden dat het vooral de oudere mannen zijn die het loodje leggen tijdens het fietsen (101 van de 200). Dit jaar is dat niet zoveel anders. Bijna de helft (94 van de 200) was een man van boven de 60 jaar. Bij de oudere vrouwen is er in 1 leeftijdsgroep (70-80) een stijging te zien, maar in een andere (80+) een daling.

Wat niet vermeld wordt is dat het aantal fietsslachtoffers onder de 60 nog steeds zakt met gemiddeld 5,2% per jaar. Daar mag wat mij betreft best aandacht op gevestigd worden. Deze groep is veel groter en maakt veel meer fietskilometers naar werk, winkels, school of trein. Het houdt in dat fietsen nog altijd veiliger wordt en dat dat structureel is zoals uit de grafieken hieronder kan worden afgeleid.

De bovenste grafiek bedacht ik in 2010, toen men zich vooral druk maakte om jongere fietsers. In 2012 was het nog duidelijker dat het de ouderen zijn waar de klappen vallen.

Bij de 2e grafiek (die ik in 2012) maakte zijn de oudere mannen van de oudere vrouwen gescheiden en is het duidelijk dat het niet de ouderen in het algemeen zijn, maar de oudere mannen. Met nog geen 10% van de bevolking is binnen die groep de helft van het aantal fietsdoden te betreuren. Daarbij komt dat die 10% hooguit 5% van de fietskilometers aflegt.

Hiernaast nog een grafiek die het wat inzichtelijker maakt. Hier is rekening gehouden met de hoeveelheid mannen en vrouwen in een leeftijdscategorie. Ook die had ik al een jaar eerder bedacht en heb ik nu uitgebreid met de laatste cijfers. Omdat dit een gemiddelde van de laatste 3-jaar betreft, is het er voor de oudere mannen niet beter op geworden.

Het liefste zou ik het uitzetten naar het aantal kilometers dat per leeftijdsgroep jaarlijks wordt afgelegd. Helaas zijn die getallen niet beschikbaar. Er is een algemeen totaal dat onlangs aangaf dat er meer fietskilometers gemaakt zijn dan de jaren ervoor. Dat getal is redelijk onbetrouwbaar door veranderingen in de registratie.

Uit de dikke duim kan ik moeiteloos stellen dat een man van 75 gemiddeld minder fietskilometers maakt dan iemand van 30 of 50. Oudere mensen fietsen wel recreatief, maar gaan niet meer dagelijks op de fiets naar het werk en juist dat tikt het meeste aan. Dus als ik de grafiek hiernaast per afgelegde afstand had kunnen maken, dan waren de balken voor de 60plussers nog eens 2x zo hoog uitgevallen.

Het is niet goed dat er zoveel ouderen en dan vooral oudere mannen het slachtoffer worden. Dat hun aantal toeneemt komt volgens mij omdat zij waarschijnlijk meer zijn gaan fietsen. Die cijfers moeten bekend zijn, maar helaas kan ik ze niet per leeftijdsgroep en man of vrouw boven water krijgen. Iedereen die om zich heen kijkt ziet het aantal grijze danwel kale fietsers toenemen.

De elektrische fiets zou daar de aanleiding voor kunnen zijn, maar volgens mij is het ook vanwege medisch advies. Bewegen is immers gezond en fietsen is een gezonde manier van bewegen. Als er minder bewogen zou worden, dan sterft waarschijnlijk een veel groter aantal aan longproblemen en/of een zwakke conditie. Die groep betreft in totaal zo’n 50.000 mensen die jaarlijks overlijden. Maar niet voor een ieder zal een regelmatig rondje fietsen de conditie-problemen uitstellen. Zulke getallen zijn lastig tegen elkaar af te meten.

De elektrische fiets de schuld geven ligt voor de hand, maar het kan heel goed zijn dat die per afgelegde kilometer vrijwel niets onveiliger is. Helaas valt dit op geen enkele manier te bewijzen, omdat er bij de fietsdoden niet geregistreerd wordt om welk type fiets het gaat en of de trapondersteuning aan stond. Een goede reden die de elektrische fiets vrijpleit is dat er onder mannen veel meer doden zijn dan onder vrouwen. Dat terwijl het aandeel oudere fietssters in het verkeer minstens zo hoog en mogelijk iets hoger is dan het aandeel oudere fietsers. Ik heb dat een jaar terug uitgebreid geturft.

Een van de laatste argumenten is de ‘mannenstang‘. Mannen fietsen met een stang waar zij overheen moeten stappen en dat gaat bij het klimmen der jaren lastiger. ‘Oudere mannen zouden gewoon een damesfiets moeten gebruiken.’ Klinkt aannemelijk. Dus bedacht ik de afgelopen dagen daar eens op te turven. En wat bleek, 57% (68 van de 120) van de oudere mannen fietst in mijn omgeving al op een damesfiets zonder mannenstang.

Die dwarsstangen zijn niet echt meer nodig voor een stevige fiets. Je ziet ook niet vaker een vrouw door een damesfietszakken, dan een heer door een herenfiets. Het viel me nu ook op hoeveel jonge (onder de 60) heren op een damesfiets reden. In elk geval lijkt de stang me hooguit onhandig, maar zeker niet de hoofdoorzaak.

Die hoofdoorzaak heb ik de vorige keer al genoemd en werd deze keer onderstreept door een 70plusser op een damesfiets, met een reserve damesfiets aan de hand. Hij fietste dus met 2 fietsen en zag mij kijken. Dat mondde uit in een leuk praatje, waarin hij opschepte dat niet veel mensen op deze manier met 2 fietsen kunnen rijden. En dat klopt. Op zijn leeftijd zou ik dat dan ook niet meer ondernemen.

Dat ‘kijk mij eens’-gedrag zit er bij mannen al van jongs af aan in. Dat zag ik een dag later hier in de straat, waar een buurman fietsles gaf aan 3 kinderen van een jaar of 6. Alle drie op het kleinste maatje fiets zonder zijwieltjes. De buurman weet niet dat ik blog en misschien weet ie hooguit dat ik voor de Fietsersbond werk, door wat recente krantenfoto’s. In elk geval vond ik dat hij het prima deed. De 2 meisjes reden zeer geconcentreerd en het jochie zat te klooien door steeds de stoep op en af te scheuren.

Helaas gaat dat gedrag bij veel mannen dus nooit over en later komt daar zelfs nog wat eigenwijzigheid bij. Dat laatste was het afgelopen jaar te merken toen de Fietsersbond met de Wering (welzijnsorganisatie voor 55plussers) een fietsinformatiedag voor senioren wilde organiseren. Het was groots opgezet met fietskundigen, oogkundigen en oorkundigen. Door de te lage opkomst ging het niet door. 14 vrouwen hadden zich gemeld en maar 1 man. Kortom de andere oudere mannen vonden het maar onzin. Ze fietsen al jaren, wat kan een ander hen dan nog leren.

De Fietsersbond heeft al een aantal jaren een landelijk Fietsschool-systeem. Die richten zich op nieuwe fietsers (denk aan migranten of mensen die de fiets herontdekken) en oudere onzekere fietsers. Maar als van die laatste groep de oudere mannen structureel niet op komen dagen, dan verwacht ik niet dat de ongevallencijfers voor hen gaan verbeteren.

Wat nog wel kan is dat het damesfietsgebruik onder mannen vooral in het laatste jaar sterk is toegenomen. Helaas heb ik dit in eerdere jaren niet geturft. Er was een kleine daling van 101 naar 94, die binnen de statistische wisselvalligheid valt, maar misschien wel te maken heeft met de stangloze fietsen. Als dat zo is, dan zal die dalende lijn volgend jaar door kunnen zetten.

(Een jaar eerder heb ik ook gekeken naar het aantal fietsdoden per provincie. Daar is dit jaar weinig in veranderd. Brabant, Limburg en de dunstbevolkte provincies als Drenthe, Zeeland en Flevoland blijven per inwoneraantal gemeten het gevaarlijkst voor de fietsers.)

Advertenties

Geplaatst op 2013-05-20, in Fietsen en getagd als , , , , , , . Markeer de permalink als favoriet. 15 reacties.

  1. Interessant om dit zo te lezen. Ik woon aan een eenrichtingsweg voor auto’s met een vrijliggend fietspad (beide richtingen). En zie heel wat fietsers langskomen. Wat vooral opvalt is dat de gemiddelde snelheid van ouderen een stuk hoger ligt door het gebruik van elektrische fietsen. Zelf hebben ze dit niet altijd door en remmen ze laat. Andere weggebruikers zijn nog niet altijd ingesteld op deze fietsersgroep die een stuk harder fietst dan voorheen.

  2. @Marijn; Dat klopt. In m’n vorige aflevering heb ik daar ook aandacht aan besteed. Mijn indruk is dat dit vooral in het begin erg was, maar dat veel ouderen later toch kiezen voor een lagere snelheid, die er meteen voor zorgt dat de accu minder snel leeg gaat. Tegenwoordig zie ik hier de meeste 20km/h fietsen. Jongere mensen met een e-bike gaan vaak wel 25km/h en een enkele oudere ook. De zithouding verraadt niet dat ze snel gaan en dat leverde in het begin schrikreacties op bij andere weggebruikers. Inmiddels lijkt daar wat gewenning in te zijn. Wat ik vooral link vind zijn fietsstroken waar ouderen zich ‘genoodzaakt’ zien om jongere fietsers in te halen. Ze komen daarbij op de rijbaan en missen de flexibiliteit om daar goed om te bgaan met het autoverkeer. Zelf heb ik al eens gepleit om de maximale trapondersteuning te beperken tot 18km/h.

    Toch ligt volgens mij hier niet de reden dat er zoveel oudere mannen het loodje leggen. Hun oudere vrouwen hebben veel minder problemen.

    Iets bijkomends is dat de e-bikes een stuk zwaarder zijn en mensen er om die reden niet graag mee willen stoppen voor een verkeerssituatie die daar om vraagt. In plaats daarvan blijven ze stug doortrappen op een manier van ‘wie doet mij wat’. Iets dat je ook ziet met de zware dikbandige moederfietsen met de grootste maar krat voorop. Het grappige is dat dit assertieve macho-gedrag er voor zorgt dat andere verkeerdeelnemers beter zijn gaan opletten. Per saldo is het dus niet slechter.

  3. Ik ben ook max. 20 km. p.u, gaan rijden op mijn e-bike. Als ik iets wil bewijzen doe ik dat wel op een ander terrein. Mijn hoofdreden is dat ik de omgeving niet meer goed in me op kan nemen als het harder gaat, en uiteindelijk is toerisme mijn doel. Electrisch of niet: in mijn Duitse omgeving wordt een fietser meestal behandeld met dezelfde angstigheid die men voor een paard heeft. Zo’n beest kan zo maar eens uitschieten.

  4. Nu je het zegt, het is inderdaad de fietshouding die doet denken dat ze niet zo hard rijden op de e-bike.
    Het doortrappen herken ik. Alleen zou ik dan juist denken dat met trapondersteuning het makkelijker is om een fiets vanuit stilstand weer aan het rijden te krijgen. Althans, dat is mijn ervaring met onze rolstoelbakfiets (met trapondersteuning). Ik probeer het zo min mogelijk te gebruiken, maar bij het wegrijden of bij een heuveltje is het ideaal.

  5. @Marijn: De vorige keer het ik een vervolgje gemaakt met de titel: Kakstoel.

    Zo noemden wij vroeger zo’n zithouding. Eerst gebruikt hoogzittende vrouwen met een te hoog stuur en later voor de Puch/Shoppers gebruikt. Nu kan die term weer van stal gehaald worden voor deze e-Grannies. :-)

  6. Ik ben ook zo’n “oude man” (70) die nog wel eens fietst. Meestal dan op de racefiets.
    En inderdaad, ik krijg mijn been inmiddels moeilijker over de stang, maar ik kan stilstaan met beide voeten op de grond zonder die oefening.
    Wat ik altijd gezegd heb klopt: de auto is verslavend: een maand voor mijn 60e haalde ik mijn rijbewijs, “noodzakelijk” vanwege fysieke familiare afstanden van mijn nieuwe relatie.
    Tot die tijd fietste ik alles en was verder afhankelijk van het OV, dat inmiddels m.i. tot het verjagen van gebruikers is afgedaald.
    De afstanden die ik voordien per dag gefietst heb, varieerden van 10km woon/werk, tot 150 km (of +) om op zondag even thee te drinken bij alleenwonende schoonmoeder, maar dan wel op de racefiets. Ook veel toertochten gefietst bij de club, en regelmatig oefentochten.
    Het gaat me nog goed af om 60 of 80 km te fietsen met een gemiddelde van ca. 20 km/h met een fietscomputer die tijdens stops doorloopt.
    Ik verbaas me dan af en toe wel over grijze oude dames en/of heren (zelf heb ik mijn oorspronkelijke haar en haarkleur nog), die ik tegenkom. OF een eind voor me zie fietsen: die krijg ik slechts van dichtbij te zien als ze ergens langs de weg stoppen.
    Ze rijden met de snelheid van een twintiger op een racefiets, met het reactievermogen van een tachtiger. Helemaal gefocust op hun navigatieschermpje, want zonder leesbril…
    Belangrijk is in elk geval hoe je anticipeert op het overige verkeer: vantevoren begrijpen hoe de situatie zich kan ontwikkelen en je op het lastigste scenario voorbereiden.
    Wat dat betreft ben ik misschien nog steeds meer fietser dan automobilist, terwijl veel mensen lijken te denken als een automobilist terwijl ze op de fiets zitten…

  7. In Duitsland worden politieagenten, in uniform, ingezet voor verkeerslessen op de basisschool, waaronder fietsverkeerslessen. Praktijk en theorie. En nemen actief deel aan fietsverkeersexamens voor het jonge grut. Enig ontzag voor de dames en heren van het gezag wordt er vroeg ingepompt. Fietshelm verplicht.

  8. @King Billy: De laatste jaren heb ik erg veel in Duitsland gefietst en dat land is voor mij het bewijs dat de fietshelm op oudere leeftijd een negatief effect heeft. In steden waar veel gefietst wordt als Göttingen, Tübingen, Herford is geen fietshelm te bekennen en daar waar erg weinig fietsers zijn en zich af laten schepen met smalle stoepjes zie je mensen met een fietshelm en een angstigere blik in de ogen. Ofwel in een paar Duitse steden zijn de fietsers behoorlijk geemancipeerd en in veel steden helaas niet. Mijn eigen ervaring (na 300.000 km) is dat kniebeschermers een stuk belangrijker zijn.

  9. Interessante statistiek. Allen de conclusie die je eraan verbindt is niet op feiten gebaseerd.

    Bij het autorijden is het ook zo dat mannen meer ongelukken hebben dan vrouwen, maar dit beeld wordt precies omgekeerd wanneer je het aantal gereden kilometers meerekent. (Per gereden kilometer veroorzaken vrouwen meer ongelukken). (Ik heb er eens over geblogd, en er zijn meerdere, van elkaar onafhankelijke, onderzoeken die dit staven). Die cijfers heb je bij de fietsers niet, maar het kan goed zijn dat dat hier precies hetzelfde is. Ik weet het niet. Misschien fietsen oudere vrouwen veel minder, juist omdat ze voorzichtiger zijn en niet meer durven? Dat zou het evengoed verklaren. Mijn vader is 84 en die fietst ook nog. Een oma van mij is in de zeventig en die fietst niet meer omdat ze een keer gevallen is.

  10. @Bob: Ik had direct na de vorige versie dezelfde vraag en ben toen gaan turven op 3 verschillende locaties (in de stad, in een dorp en in het duingebied) over verschillende dagen. In totaal kwam ik 100 oudere mannen tegen tegenover 100 oudere dames op de fiets. Hier een ouder berichtje waar ik dat half in had gemeld. Het is zo dat er meer oudere dames zijn dan oudere heren, dus vrouwen nemen eerder het besluit om niet meer te fietsen. Maar het was duidelijk niet zo dat er boven de 65 meer mannen dan vrouwen fietsen.

    Bij autorijders zal dat flink anders liggen omdat onder de echt oudere generaties minder vrouwen dan mannen een rijbewijs hebben gehaald. Dat effect zal er nu langzaam uitgroeien. Maar ook dat geeft aan, dat als vrouwen geen auto hebben, dat zij eerder de fiets nemen voor de boodschappen dan een man, want het openbaar vervoer (zeker op de korte afstand) wordt hier zeer matig gebruikt en zeker niet voor de gewone boodschappen.

    Deze keer heb ik speciaal bij de oudere mannen gekeken of zij een fiets met of zonder stang gebruikten. Daarbij zie je meteen ook of er meer oudere vrouwen dan mannen op de fiets zitten of omgekeerd. Ik had duidelijk de indruk dat hun aantallen nog steeds redelijk gelijk op gaan. Natuurlijk zie ik liever de echte vervoersprestatie per oudere man of vrouw. Volgens mij moeten die er echt wel zijn en ik meld dat zodra ik zoiets vind.

    Toevallig postte ik onlangs bij een school waar veel kinderen met de auto werden opgehaald. Gelukkig waren er ook veel (groot-)ouders die dat op de fiets deden, waar opvallend veel mannen bij zaten en oma’s. Het aandeel opa was duidelijk minder. Mijn indruk is dan ook dat oudere mannen verder fietsen en oudere vrouwen vaker de fiets voor kortere ritjes nemen. Helaas valt dat voor mij bijna niet te onderzoeken, want dan moet ik de mensen echt gaan interviewen en dat was ik niet van plan.

  11. Een verre kennis van mij, een zeventiger, is juist verongelukt met zijn (niet-electrische) fiets. Het was een klassieker: automobiliste zwaait onverwacht het portier open, smak. Nu drijft hij in de statistiek het aantal fietsongelukken met oudere mannen omhoog, maar als hij jonger was geweest was er precies hetzelfde gebeurd.

  12. @Emigrant: Gecondoleerd!

    Waarschijnlijk een langsparkeerder langs een fietsstrook. Die situaties komen helaas vaak voor. Officieel hoort er tussen een parkeerstrook en een fietsstrook een zogenaamde schrikstrook, maar door ruimtegebrek vind je die vrijwel nergens. In tegenrichting parkeren zodat de chauffeur op de stoep uitstapt is ook beter. Maar bij drukke wegen kan dat niet en levert zo’n schuinoverstekende auto andere problemen op. In rustige woonwijken zou ik het wel altijd adviseren. Zelf hou ik steevast een meter afstand tot de wegrand of tot de geparkeerde auto’s. Idd voor die openzwaaiende deuren, maar ook voor iemand die van achteren om een hogere bestelauto loopt en zomaar op de fietsstrook stapt. Maar vooral om er voor te zorgen dat auto’s die me inhalen, dat alleen doen als er geen tegenliggers zijn. Als je die achteropkomende auto’s teveel inhaalruimte geeft, dan rijden ze je linker oor er af.

  13. Die openzwaaiende deuren, daar ben ik eerlijk gezegd altijd erg op bedacht, en ook wel een beetje bang voor. Het is me nog niet overkomen dat ik daardoor gevallen ben.
    Mijn oudste dochter is het al zeker twee keer overkomen, één keer daarvan was in Berlijn.
    Het heeft haar gelukkig alleen een kapotte fiets en blauwe plekken en schaafwonden opgeleverd.

  14. Dwarsbongel schreef: “… met een fietscomputer die tijdens stops doorloopt.”
    Hiermee onderstreept hij het betoog van Ximaar: mannen hebben de neiging zich door de topsport te laten leiden: altijd maar ‘jagen’. Een meting in de topsport is uiteraard altijd met een doorlopende tijd (en afgezette wegen, zonder ander verkeer!). Wat het nut ervan voor recreatie-racefietsers is ontgaat mij. Het zou beter zijn als de tijd-teller stopt tegelijk met de km-teller, veel ontspannender en vooral veel veiliger!

  15. @Matthé: Dat deel van de reactie van Dwarsbongel was me niet echt opgevallen. Zelf heb ik een echt Vomar-tellertje van 2 euro en ik meen dat die tijd stopt als ik stil sta. Ik gebruik hem vooral om de afstand te meten en te zorgen dat ik niet te hard ga. Ik kan prima een gemiddelde van 27 fietsen, maar dan kom ik uitegewoond en zwetend bij iemand op visite. Dus zorg ik dat ik onder de 25 blijf of liever gemiddeld 23. Op fietsvakantie loop ik vaak hele stukken met de fiets aan de hand door oudere steden. Dan zakt het gemiddelde ook flink en ook dat zal mij worst zijn. Als je hier wat van mijn fietsverhalen hebt gelezen, dan zal je zien dat ik vrijwel nooit iets over m’n (gemiddelde) fietssnelheid schrijf.

Reaxi (laat het e-mailvak leeg):

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s