Aug-01: Journalisme-1: ‘De Deskundige’

Afgelopen weken is er een aardige serie op TV geweest met de naam: ‘Iedeeen Journalist’. In 3 uitzendingen werd gekeken naar de instortende krantenwereld en de opkomende nieuwe media. Ik ben geen journalist, hooguit een hobbyblogger die af en toe iets over fietsen en de regio Alkmaar te melden heeft. Door mijn vrijwilligerswerk en contacten daarvoor met 5 gemeentes heb ik inmiddels wel ervaringen en een mening over de hedendaagse (regionale) journalistiek en die is niet best.

Menige hobbyblogger levert betere kwaliteit af. Mijn vermoeden is dat de regionale -maar ook de landelijke en waarschijnlijk de internationale- media geldgestuurd is, haast heeft en niets mag kosten. Gevolg is oppervlakkigheid met veel domme fouten. Maar daar kom ik later nog op terug. De -1 in de titel verraadt dat nog meer berichten in deze serie gaan volgen.

In deze eerste aflevering wil ik het over de zogenaamde deskundige hebben. Komt omdat ik een paar uur voor de laatste TV-uitzending een amusant gesprek hoorde met de Van Rossempjes in het radioprogramma Hoe?Zo! Het was lastig zoeken naar de online-uitzending. Bij de Radio is dat lang niet zo prettige geregeld als bij de TV. En ik heb een vermoeden dat zo’n radio-uitzending over een week of maand zomaar van het web wordt gehaald.

Maarten Van Rossem kent inmiddels iedereen. Onze nationale olijke brompot heeft een broer en zus, die minstens zo goed zijn in het brommen en vertellen, maar die een totaal andere levensloop hebben gehad. Bij Maarten verliep het anders, onder meer omdat hij een paar decennia terug opgevoerd werd als ‘Amerika-deskundige’. Daarbij heeft ie immer aangegeven dat dit onzin is; ‘Europa-deskundigen’ bestaan evenmin, daar zijn die gebieden te groot voor.

Maar er was destijds iemand op TV nodig om iets te zeggen over de USA en daarna bleven ze bij hem terug komen. Voordeel was dat hij met baard, professorstitel, uitgestreken gezicht, apart stemgeluid en mooie volzinnen goed en geloofwaardig overkwam. Hij zal zeker een deskundigheid over een deel van de USA hebben. Wat hij vertelde sloot goed aan bij mijn eigen ervaringen rond Chicago. Zijn grootste pluspunt is echter dat hij goed vertellen kan.

Schijnbaar is vertellen moeilijk. Andere vertellers die ik goed vind en vond zijn Midas Dekkers, Ivo de Wijs, Wim Kan, Gerry Knetemann, Simon Carmiggelt, Marten Toonder, Bram (pas op veel latere leeftijd) en Freek, Kees van Kooten, Bram Vermeulen (correspondent in Turkije), Joris Luyendijk en tegenwoordig de opkomende talenten Pieter Derks, Alexander Klöpping en Bram Tankink. Inderdaad allemaal mannen. Goed vertellende vrouwen schieten mij niet te binnen en degene die het proberen, zoals Saskia Dekkers, vind ik uiterst irritant.

Er zijn ook mannen die zelf denken dat ze goed kunnen vertellen, maar waar ik een ander mening over heb. Mart Smeets komt op TV op mij als nietszeggend en te zelfingenomen over, iets waar Philip Freriks ook last van heeft. Maarten van Rossem heeft zich laten verleiden om de pias uit te hangen in een TV-kwisje van Freriks. Vreselijk om naar te kijken. Plus keer Min is ook hier duidelijk Min.

Aan goed vertellen gaat goed observeren en goed analyseren vooraf. De journalisten Smeets en Freriks zijn daar niet sterk in, maar Midas en Maarten duidelijk wel. In de radio-uitzending hoor je alle 3 de Van Rossems analyseren en relativeren tot je er moe van wordt. Ik zie daar wel de humor van in, maar menige TV- en Radio-maker kan er behoorlijk wanhopig van worden. Daarbij zijn mensen die echt wat te vertellen hebben geen meepraters en/of nablaters. Maarten van Rossem is en was duidelijk geen Clavan en zegt ook regelmatig ‘dat ziet u helemaal verkeerd’ tegen een of andere presentator die hem betaald voor zijn diensten.

Uiteindelijk worden deze mensen als ze maar lang genoeg op TV blijven een karikatuur van zichzelf. Bij Maarten is het inmiddels zo doorgeschoten dat hij een eigen glossy heeft en de laatste jaren een oudejaarsconference geeft.

Qua observeren en analyseren zit het bij mij (volgens een psychologisch onderzoekbureau) ook wel snor. Dat wil echter nog niet zeggen dat ik goed kan vertellen. Daar ben ik destijds niet op onderzocht. Wel ben ik een paar keer door de media uitgenodigd als ‘deskundige’. Dat begon bij een levensgevaarlijke N-weg waar een fietspad ontbrak en wederom een fietser was doodgereden. Hart van Nederland wilde dat er iemand op TV vanuit fietsers-oogpunt daar iets over vertelde. Niemand van onze club wilde of kon, behalve ik.

Het was me 50 jaar gelukt om uit de klauwen van de media te blijven, maar nu moest ik er toch aan geloven. Ik vond het te belangrijk om er niet aan mee te werken. Het fietspad is inmiddels aangelegd en daarmee is het doel bereikt. De aanpak van Hart van Nederland kwam redelijk op me over. Maar bij een 2e ronde hadden ze ook besloten om mij een stukje te laten fietsen over een alternatieve route. Dat beeld is vrijwel niet gebruikt voor die 2e uitzending, maar kwam jaren later opeens in hele andere programma’s terug.

Daarna kwam RTV-NH op me af voor de versmalde fietspaden in het recreatiegebied. Gelukkig was dat op de radio. Niet veel later kwam de TV-afdeling van RTV-NH voor fietstips bij gladheid. Die tips had ik niet verzonnen en ik liet me achter een auto filmen op een hobbelige weg die elke Alkmaarse fietser vermijd, ook als het niet glad is. Ik werkte er aan mee en wist de TV-maakster om te praten om naar de pekelsproei-deskundige van Heerhugowaard te gaan. Gelukkig is dat gebeurd en heb ik iets matigs om kunnen buigen in iets positiefs. Dat voor wat hoort wat zal vaker tussen journalisten en politici of mensen van bijvoorbeeld een belangenvereniging gebeuren.

In elk geval waren mijn ervaringen met de media niet slecht. Dat veranderde toen de regionale krant mij op het spoor kwam. Met die krant had ik al een haat-liefde verhouding aangezien ze eerder onjuiste berichten over fietsproblemen in de wereld hadden geholpen. In eerste instantie werd ik door de journalist gebeld over de Veilig Verkeer-afdeling in Alkmaar. Die is een jaar eerder gereanimeerd en ik heb daar netjes het telefoonnummer en mailadres van gegeven. Vervolgens kwam de journalist terug of ik maar niet wilde meewerken, met VVN Alkmaar was het niet gelukt.

De journalist wilde een serie maken over gevaarlijke kruispunten in en om Alkmaar. Ik stemde toe met het idee dat ik zo wat invloed kon hebben ter voorkoming van die domme onjuistheden waar de krant zo in uitblinkt. Later kom ik daar nog op terug. In elk geval werd ik door de journalist in de krant opgevoerd als ‘verkeersdeskundige’. Iets wat ik echt niet ben. Ik heb aan 4 aflevering meegewerkt en bij 2 afleveringen was ik indirect betrokken. In totaal begreep ik dat de aardige middelbare journalist geen benul had waar hij mee bezig was. Hij liet zich van alles op de mouw spelden door de klagers, wethouders en verkeersambtenaren. Daar was hij niet alleen in. Bij 2 afleveringen kwam een collega journalist, die er net zo min iets van bakte.

We hebben het dan over mensen tussen de 40 en 50, die al jaren bij deze krant werken. Ik bedacht dat in hun ogen zo ongeveer iedereen een ‘deskundige’ is. Veel later sprak ik de voorzitter van VVN in Alkmaar. Hij was in het geheel niet benaderd door de journalist. Dat geeft mooi weer hoe ‘deskundigen’ door journalisten worden ‘geselecteerd’.


Lees hier deel-2: De Krant

Advertenties

Geplaatst op 2013-08-01, in Fietsen, Regiomatig, RTV-matig en getagd als , , , , , , , , , , , . Markeer de permalink als favoriet. 15 reacties.

  1. Mijn ervaringen met de krantenjournalistiek is ook niet positief. Er moet tekst komen en welke tekst is niet eens zo belangrijk. Als er maar wat over staat. In de tijd dat ik voorzitter was van een stichting voor peuterspeelzalen en daar bezuinigd moest worden deden ook de meest vreemde verhalen de ronde…

  2. Je hebt journalisten die hun nek en alles wat er aan vast zit riskeren om achter de waarheid te komen en je hebt journalisten die “stukjes produceren”. De uitgever wil hapklare brokken, en de consument ook, al denkt hij graag dat hij kritisch is.

    Ik kijk niet graag naar types als Maarten van Rossum. Te aanwezig. Ik consumeer nieuws het liefst zonder verpakking.

  3. @Sjoerd: In dit geval had de journalist zelf deze 8-delige serie voor de zaterdag-editie verzonnen. Sommige werden tot 2 weken voor de plaatsing opgenomen. Dan verwacht je toch geem broddelwerk. Later in een vervolg kom ik met wat voorbeelden, die zijn te leuk om te verzwijgen. Ik zal zijn naam trouwens niet noemen, ook niet die van zijn collega’s. Ik probeer er mee aan te geven dat een groot deel van de krantenjournalisten stil is blijven staan of door hun bazen worden tegengehouden qua e-volutie,

    Gelukkig is deze serie alleen op papier verschenen, maar daarover later ook meer.

  4. @Knutselsmurf ik denk en hoop dat er nog steeds goede journalisten zijn, maar volgens mij kan je ze bij regionale kranten niet meer aantreffen. De mensen die daar zijn blijven hangen kunnen waarschijnlijk moeilijk een andere baan vinden.

    Ik gaf al aan dat Van Rossem min of meer uitgewoond is, danwel grijsgedraaid. Hij zal gelijk hebben dat hem dit overkomen is, maar hij heeft het ook laten gebeuren.

    Als het om echt nieuws gaat, dan lees ik het liefste teletext. Het 20uur Journaal vind ik vreselijk om naar te kijken en Nieuwsuur kijk ik graag achteraf, zodat ik de onzin door kan spoelen. Op dit moment doet Tom Kleijn de duiding waar het de USA betreft. Ik kan hem niet betrappen op info die ik niet zelf wist of zelf kon bedenken. Bram Vermeulen doet het wat dat betreft een stuk beter voor Turkije.

  5. Duitsland is ook in dit opzicht zo aangenaam achterlijk. Hier hebben we gewoon nog kranten, waaronder enkele goede (Frankfurter Allgemeine, Süddeutsche Zeitung, taz)

  6. @Emigrant: Ook een aardige invalshoek. De Britse kranten vind ik in het algemeen rotzooi. Maar in Duitsland en Frankrijk heb ik het idee dat kranten nog wat voorstellen. Ik kom later nog terug op de inkomsten als reclame en abonnees, wat bij de Nederlandse kranten flink terug loopt. Misschien hebben Duiste kranten trouwere lezers.

    Ik veraag me echter wel af of Marburg of bijvoorbeeld Giessen een eigen krant of editie heeft die nog wat voorstelt.

  7. Ik ben bijna 40 jaar journalist en ik heb bij alle media gewerkt, commerciële en publieke. Ik heb talloze veranderingen meegemaakt. Internet is de allergrootste revolutie al was het maar door de toegenomen concurrentie. Dat betekent dat je je moet onderscheiden. Veel media doen dat door steeds platter te worden. Ranziger noemen ze het ook wel eens. Ze worden afgerekend op pageviews. Als ik daar wel eens wat van zeg dan word ik voor ouderwets versleten.

    Ik ben van de generatie politiek correct links. Die wordt door de sommige collega’s van de nieuwe generatie voor gek verklaard. Ze hebben een punt. Wij waren bij vlagen arrogant omdat we dachten dat we het volk konden verheffen en daarbij onszelf als de maat der dingen namen.

    Nu hoor ik steeds vaker: het volk wil nu eenmaal schieten, tieten en bandieten. Laatst hoorde ik een eindredacteur van onze website (publieke omroep!) zeggen: “ik wil geen verhalen over sjoemelende wethouders. Dat is politiek en dat interesseert mij niks. En ik ken ook niemand in mijn omgeving die dat interesseert”.

    Hij vond zichzelf en zijn referentiekader de maat der dingen. Volgens mij is hij dezelfde fout aan het maken die wij maakten.

    Volgens hem bleek uit alle websites die hij kende dat er tegenwoordig in de hele Nederlandse journalistiek zo werd gedacht. Hij zei nog net niet dat ik maar een bejaardenhuis moest.

    Hij heeft blijkbaar gemist dat de jongste journalistieke ontwikkelingen op internet (DNP, Follow the Money, De Correspondent) juist weer naar verdieping en duiding gaan.

  8. @Jan: Uit je reactie begrijp ik dat je de NTR serie hebt bekeken. Ik had er nog geen link naar geplaatst en was dat pas de volgende keer van plan.

    De platheid van onze regiokrant vind ik nog erg meevallen, ondanks dat het al jaren een dochter van TMG is. Maar de laatste jaren heb ik de indruk dat stukjes geen inspanning meer mogen kosten. Geen tijd voor navraag of ook maar iets nazoeken op Google-maps. Maar ook slecht lezen van mails die ik hen zend. Ik kom daar nog met voorbeelden over, maar dalende inkomsten lijkt dalende kwaliteit tot gevolg te hebben en daarmee onstaat een neerwaartse spiraal.

  9. Marburg, Giessen, Wetzlar hebben allemaal dagbladen met een eigen redactie. Stelt die nog wat voor? Natuurlijk niet ten aanzien van het wereldnieuws of zelfs de landelijke politiek. Op die gebieden kopen ze gewoon wat info van persbureaus. Maar de plaatselijke politiek en de ontwikkelingen in de streek behandelen ze behoorlijk. En je leest natuurlijk wie er nu weer dood is, dat a.s zondag de brug is afgesloten wegens werkzaamheden en dat er in Kotzhausen een katje uit een boom is gered.

    In Nederland weinig bekend is volgens mij het Duitse landelijke dagblad taz, een zeer eigenzinnige, intelligente, wat linksige krant, die zich ver heeft weten te houden van grote financiers. Eens in de maand bezorgen zij bij hun abonnees ook de Duitse vertaling van Le monde diplomatique; daarmee heb je echt een groots journalistiek product.

  10. Alleen stilistisch en grammaticaal is het dikwijls al een drama. Vooral bij AT5 en RTV-NH.
    Maar ik kijk uit naar de vervolgafleveringen van je beschouwingen.

  11. @VerbalJam en anderen: De volgende aflevering zal wel een weekje duren. Ik heb het meeste wel in mijn hoofd en loop daar voor een deel al maanden mee romd, maar er staat nog nix in m’n laptop. Tussentijds plaats ik andere dingen tussendoor voor de broodnodige afwisseling.

  12. Fietsdeskundige, da’s natuurlijk leuk, maar ze moeten je je mening eens vragen als Apollo-11 deskundige. Dan staat de wereld pas op zijn kop.

  13. @Mack: Vreemd, omdat het aantal fietsers veel groter is dan het aantal Apollo-11-gebruikers.

  14. Jawel, maar een fiets is maar een fiets. 15 miljoen hits op google. Appolo 11 heeft er 48 miljoen.

  15. Als er al iets in de krant stond waarvan ik meer wist, omdat ik erbij was of inside information had, dan klopte er altijd wel iets niet aan zo’n bericht. Dus ik heb mijn twijfels over alle ande berichten. Toen ik zelf eens geïnterviewd werd door een blad ivm het waslijntjesweblog, klopte er ook van alles niet aan het uiteindelijke verhaaltje. Maar ik vond het geheel te onbelangrijk om erop te staan het te corrigeren.

Reaxi (laat het e-mailvak leeg):

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s