Jan-21: Slachtig

Deze week heb ik het nog bar druk en daar lijden zelfs m’n fietsverslagberichten onder. Ik kan ze wel opschrijven, omdat ik er nog veel van weet te herinneren, maar mijn hoofd staat er niet naar. Daarin ben ik met andere dingen bezig en dan merk ik dat zo’n fietsverslag een te afgeraffelde, maar ook te saaie indruk maakt. Op dit weblog wil ik ook niet alleen maar over m’n zwerffietsvakantie bloggen en moet er (vind ik) af en toe iets anders tussen staan. Maar ja, wat? Als m’n hoofd al niet staat naar die fietsverslagen, dan is m’n aandacht voor andere zaken natuurlijk nog minder.

Gelukkig bracht medeblogger Emigrant me onbedoeld op een idee. Ik gebruikte in een reactie de combinatie ‘slachtig iemand’. Als uitgeweken Leidenaar begreep hij wel wat ik bedoelde, maar had ‘slachtig’ nog niet eerder in deze combinatie gezien. Ik vond dat vreemd omdat ik het al jaren in mijn omgeving hoor en ik totaal niet de indruk had dat het om iets uit bijvoorbeeld het Westfriese dialect ging. Ik ben het dus gaan opzoeken en had het mis. Eigenlijk vind ik er niets over behalve op websites uit en of over Westfriesland. De omschrijving is gelijk aan wat ik in de reactie onder die van Emigrant plaatste. Iemand die slachtig is werkt voordelig, efficient en rationeel. (zie hier)

Voor mij is ‘slachtig’ een logisch woord. omdat er ook veel mensen zijn die ‘halfslachtig’ en ‘omslachtig’ hun werk verrichten. En beide zijn met ‘neerslachtig’ wel woorden die in het (Haarlemse) Nederlands bestaan.

Nou is dat ook weer niet zo vreemd. Toen ik in Velsen-Noord bij de Koninklijke Hoogovens NV werkte waren de managers (die vooral van de zuidkant van het Noordzeekanaal kwamen) erg tevreden over het type arbeider dat in Westfriesland (gebied tussen Alkmaar-Schagen-Medemblik-Enkhuizen en Hoorn) woont. Dat waren betrouwbare mensen, die zonder zeuren goed hun werk deden. Het ging destijds om mensen die bij de Hoogovens gingen werken omdat ze hun bouwerijtje op moesten geven wegens ruimtegebrek, teveel kinderen en de instroom van Amsterdammers die er een goedkope woning zochten. De hoeveelheid landbouwgrond nam af en het aantal landbouwers nog meer, ook al omdat landbouwbedrijven effecienter moesten worden door te vergroten.

Die overgebleven tuinders waren vrijwel niet geschoold en de Hoogovens kon ze goed gebruiken. Erg vonden ze het niet. Eigenlijk kwamen ze er om uit te rusten tussen de overige semi-ambtenaren in dat bedrijf. Als ze ‘s-avonds thuis kwamen dan bewerkten ze nog het kleine stukje grond dat ze naast hun huis over hadden gehouden.

Wat mij betreft zou slachtig dus gewoon in het Nederlandse woordenboek mogen, maar ik begrijp dat er buiten Westfriesland niet zoveel slachtige mensen te vinden zijn.

Geplaatst op 2014-01-21, in Overmatig, Regiomatig en getagd als , , , , . Markeer de permalink als favoriet. 12 reacties.

  1. In die betekenis had ik het woord ook nog nooit gehoord. Dat is dus als Limburger ook niet zo gek.

  2. leerzaam en leuk verhaal!

  3. Dus iemand die ergens slag van heeft.

  4. @Emigrant: Ik heb nog even in mijn adressenlijst gekeken en vind dit gezien je achternaam ook zeker een grappitge discussie. ;-)

    ‘ergens’ is in dit geval niet juist. ‘Slachtige’ mensen zijn juist allround en zij voeren in het algemeen hun werk goed en effectief uit. ‘Slagvaardig’ komt behoorlijk in de buurt, waarbij Westfriezen hun taal behoorlijk inkorten. Ze hebben het over ‘weest’ en ‘daan’ in plaats van ‘geweest’ en ‘gedaan’. Op die manier kan het uit ‘slagvaardig’ zijn ontstaan. Maar ja, halfslagvaardig, omslagvaardigdig en neerslagvaardig bestaan dan weer niet.

  5. @Jan: Ik begrijp dat deze betekenis van slachtig je onbekend was en dat je woonplaats niet binnen Westfriesland valt.

    Dat het beperkt ik viel me gisteravond op. Een kennis uit de Beemster kende het woord ook niet op deze manier. Zelf ben ik benieuwd of het wel opgenomen is in het ABZ (Algemeen Belabberd Zaans). Zaans en Westfries hebben veel overeenkomst.

  6. Tweeslachtig = slachtig voor twee?

  7. Ook ik ben het niet eerder tegengekomen, -mooi, zo’n essaytje over taal!

  8. Als ingezetene van West Friesland, is het voor mij geen onbekend woord, maar de betekenis was mij niet duidelijk. Nu wel, leuk om te weten, het woord wordt niet veel gebruikt.
    Je komt het wel tegen in het Langedijker volkslied.

    Nôwoi an ’t plante , ‘t eerst an de kante
    en ’t ging eerlijk waar niks onsoortig.
    ‘t ging oigelijk prachtig, want ‘k bin nagal slachtig
    in in Langedoik nag geboortig.
    En om voif uur toen hadd’ we ons zin.
    de koôlplante stonde d’r in ….

  9. @Bytheway: Maar wist je ook dat het dialect was en niet een regulier Nederlands woord? Bij ons thuis werd geen dialect gesproken, maar dit woord werd wel in deze betekenis gebruikt.

    In het Westfries stoppen ze al snel ergens ‘ig’ achter en wat dat betreft lag het wel voor de hand. Maar aan de andere kant is handig en zinnig wel gewoon Nederlands.

  10. Het is werkelijk de eerste keer in mijn leven dat ik dat woord hoor!

  11. @Laurent: En bij het woord ‘halfslachtig’ heb je nooit een referentiewoord gemist als ‘volslachtig’ of gewoon ‘slachtig’? ;-)

  12. Het woord is mij totaal onbekend. in een context zou ik het begrijpen, maar nu dacht ik aan ‘slachten’. maar inderdaad volkomen onbewust dialect gebruiken in de veronderstelling dat het NL is

Reaxi - Mailadres hoeft niet. Zie: Ximaar?! ↑↑

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: