Nov-14: SWOV Oudere Fietsers (M/V)

Een dag of 5 geleden zag ik het SWOV-rapport ‘Naar meer veiligheid voor oudere fietsers‘. Waar het aantal fietsdoden onder 60minners nog altijd langzaam afneemt, neemt het aantal fatale slachtoffers onder oudere fietsers toe. Dat komt omdat er meer ouderen zijn gaan fietsen en omdat ze meer kilometers per jaar zijn gaan fietsen.

Per afgelegde fietskilometer is het dus niet onveiliger geworden. Toch vind ik ook al jaren dat er iets gedaan mag worden om het aantal fietsslachtoffers naar beneden te krijgen, dus nam ik het rapport door. Ben het ook eens met de aanbeveling dat bij wegontwerp beter rekening gehouden moet worden met ouderen.

Een OFOS (Opgeblazen FietsOpstelstrook) zorgt er bijvoorbeeld voor, dat je bij het wachten voor een verkeerslicht niet naast maar voor de auto’s staat. Iedere fietser heeft hier iets aan en wordt zo beter gezien. Maar juist bij linksaf hebben ouderen het beduidend makkelijker op zo’n OFOS. Met voldoende brede fietspaden ben ik het net zo eens. En zo zijn er nog wat aanbevelingen als kantmarkering en vergevingsgezinde randen en bermen.

Toch zijn er ook veel ongelukken die vrijwel niets te maken hebben met de weginrichting. Een fiets op maat, waarbij je met de voeten aan de grond kan vind ik ook belangrijk. Oudere heren rijden al veel vaker op een damesfiets, wat op- en afstappen eenvoudiger maakt.

Daarbij is mijn ervaring dat juist oudere dames op een veel te hoge danwel te grote fiets rijden. Bij elk verkeerslicht moeten ze van hun fiets springen om er vervolgens bij groen weer op te klimmen. En wat dan opvallend is, is dat oudere fietssters beduidend minder in het verkeer omkomen dan de mannelijke fietsers. En over dat gender-probleem lees ik dus niets in het rapport.

Zelf heb ik daar vaker over geblogd. Voor 2019, de absolute CBS-aantallen waar dit rapport over gaat, heb ik weer eens in een taartdiagram (links) gemaakt:

Elk kleurtje is circa 10% van de bevolking. Ruim 44% van de fietsdoden zijn mannen boven de 60 jaar. Vrouwen boven de 60 zijn in het afgelopen jaar gestegen naar bijna 28%. Die mannen zijn overigens flink gezakt, een paar jaar eerder zaten zij tegen de 53%. Rechts dus het diagram dat ik 2 jaar eerder maakte over 2017.

Taarten vergelijken in de tijd is niet zo practisch dus hieronder dezelfde getallen, in dezelfde groepen verdeeld, maar dan over de laatste 5 jaar:

Veel valt er niet uit te halen. Wel dat er een behoorlijke fluctuatie is, die niet per jaar eenduidig is. Zo zie je het beroerd gaan voor de 60plus-mannen in 2017 en 2018 en doen juist de 60plus-vrouwen het in die jaren minder slecht. Het geeft vooral aan dat je dit soort getallen als een indicatie moet zien en dan blijven de oudere mannen er flink bovenuit steken.

Ik vind dat niet raar. Heeft ook niet zoveel te maken met het meer of minder fietsen. Ik zie hier net zoveel oudere mannen als vrouwen op de fiets. Nee het verschil viel me op bij de nieuwe neprotonde in de N504 te Noord-Scharwoude. Bij die rotonde moeten fietsers voorrang geven op auto verkeer dat ongehinderd rechtdoor kan. Voor de fietsers komt het aanstormende verkeer van links uit ogenschijnlijk 3 richtingen.

Dat laatste is lastig vast te stellen. Mannen zien duidelijk eerder een gaatje om over te kunnen steken. Vrouwen wachten er behoorlijk langer om zeker te zijn van hun zaak. Oudere vrouwen wachten er het langst tot wel een minuut per rijbaan-oversteek. Ze hebben daar het geduld voor of zijn gewoon een stuk banger danwel voorzichtiger. Jonge jongens nemen het hoogste risico en ik heb daar wat auto’s voor zien en horen afremmen.

Het bevestigd dat mannen meer risico nemen. Om die reden vind je bij alle vervoersmiddelen dat mannen (circa 2x) vaker omkomen dan vrouwen. Bij motorfietsen scoren mannen nog veel hoger tot wel 50x meer.

Op de fiets ga je langzamer en is er minder aan de hand. Je kan makkelijker op het laatste moment uitwijken of remmen. Maar bij het ouder worden neemt het waarnemingsvermogen af. Denk aan een slechter gehoor, slechtere ogen en minder snelle reflexen. Volgens mij breekt dat vooral de ouder heren fietser op.

Misschien is het wel erg lastig om iets te bedenken dat het verkeersgedrag van de oudere fietsende man veiliger maakt. Zelf weet ik ook niet meteen een goed oplossing, behalve goede informatie via mensen van wie ze het aan willen nemen. In het rapport lees ik daar dus niets over. Toch valt op dat punt waarschijnlijk het beste te scoren.

Ik heb toch ook maar weer m’n inmiddels 20 jaar oude grafiek aangevuld met de laatste 2 jaar:

De stijgende trends van oudere mannen en vrouwen lijken inmiddels meer gelijk-op te gaan, met beide een toename van circa 2% per jaar. Opvallend is ook dat de de getallen voor fietsers onder de 60 niet meer zakken en sinds 2015 juist aan het stijgen zijn. Dat is in tegenstelling tot wat het SWOV rapport schrijft.

Geplaatst op 2020-11-14, in Fietsen en getagd als , , , , , , , . Markeer de permalink als favoriet. 7 reacties.

  1. Goede informatie? Wat zou je ze dan willen meegeven?

  2. Heeft dit niet ook te maken met de hogere snelheden door de elektrische fiets, en de invoering hiervan.

  3. @Dhyan: Staat er in, dat SWOV niet ziet dat er een groot verschil is tussen oudere mannen en vrouwen. Daar staat geen letter over in het rapport en daar ligt volgens mij de grootste kans om het aantal fietsdoden te verminderen.

  4. @bVision: In dat SWOV-rapport hebben ze dat uitgezocht en zij geven aan dat daar volgens hen het probleem niet ligt. Dwz ouderen rijden er inmiddels eerder 20 dan 25 mee.

    Ik heb daar nog wel m’n bedenkingen bij. Dat van die lagere snelheid zie ik ook. Toch is het een snelheid die net iets hoger ligt dan de gemiddelde fietser zonder elektrische trap-ondersteuning. En dat zorgt er voor dat ze bijvoorbeeld op fietsstroken toch de andere fietsers in gaan halen. En daar is vaak te weinig ruimte voor. Ze kijken ook moeilijker over de schouder en hebben vaak geen spiegeltje.

    De e-bike heeft er wel voor gezorgd dat ouderen meer en langer zijn gaan fietsen. En die extra fietskilometers zorgen uiteindelijk ook voor extra fietsdoden. SWOV geeft aan dat het aantal slachtoffers per afgelegde fietskilometer niet is gestegen. Ik kan dat niet goed nageaan. Mij ontbreken de getallen voor de zogenaamde vervoersprestatie per leeftijdsgroep en per gender. Het beetje wat beschikbaar is loopt een jaar of 3 achter.

  5. Testosteron? ☻

  6. @Bertie: Volgens mij zeker een belangrijke factor.

  7. Was het ook niet doordat meer ouderen een elektrische fietstgebruiken?

Reaxi - Mailadres hoeft niet. Zie: Ximaar?! ↑↑

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: