Okt-07: OngeVallen

Ik was al even met dit artikel bezig toen ik door de regiokrant werd gebeld. Een politieke partij had raadsvragen gesteld over de fietsveiligheid in Alkmaar. (Terechte vragen over het SPV waar ik zelf ook al flink wat jaren aan deelneem.) Alleen de onderbouwing was wat zwak met een 1-malig onderzoek (Independer/RWS) in 2020 en een algemeen onderzoek dat niet speciaal over fietsers ging. Dat wist ik pas een uur later. Heb bij het eerste telefoontje alleen wat vragen beantwoord met een flinke slag om de arm en de vraag of ik het vooraf mocht lezen.

Toen ik de bron vond (de vragen van 16 dagen eerder) en de onderzoeken had gelezen, bedacht ik alvast wat in kladblok voor te bereiden. Dat was maar goed ook. Het artikel ging teveel over fietsongevallen in het algemeen en niet speciaal over Alkmaar. En dat laatste was toch echt de insteek van de politieke partij. Ik retourneerde de mail binnen no-time, waarbij ik wat specifieke Alkmaarse fietspunten had toegevoegd, en de vraag of het niet beter was om het verhaal van mij te splitsen in een Alkmaars deel en later een algemeen deel op m’n eigen conto.

Zaterdag stond er niets in de krant, maar maandag wel. M’n opmerkingen waren deels verwerkt en bij een paar zaken stond gelukkig dat het mijn privé-opvatting was. Toch klopte vooral de kop niet. Die gaf aan dat de vele fietsongevallen veroorzaakt werden door mannen boven de 60. En dat klopt niet. Ik kan dat niet zeggen, aangezien zoiets niet wordt onderzocht en al helemaal niet op gemeentelijk niveau.

Wat ik gezegd heb is dat mannen boven de 60 meer dan 50% van de jaarlijkse fietsdoden uitmaken. En dat die groep nog geen 10% van de bevolking bedraagt. Ofwel dat het slachtoffers zijn. Veroorzakers worden niet bijgehouden door het CBS. Het gaat ook om cijfers over heel Nederland en deze cijfers kan je niet herleiden naar gemeentes. Het slaat dus niet op Alkmaar.

De CBS-getallen van de mannen noemde ik in het eerste gesprek, omdat de journalist meteen over ouderen op e-bikes begon. Het malle is echter dat oudere vrouwen het veel beter doen. Het aantal vrouwlijke fietsdoden is dit jaar zelfs fors gezakt. Zijn die opeens minder gaan e-biken of zitten we met een ander probleem?

Het andere was dat ik de opmerking maakte dat bewegen zoals fietsen goed is en je dat maar beter kan doen, dan (misschien wel eerder) de pijp uitgaan achter de geraniums. En misschien is het ook gunstiger dat deze mensen op de fiets zitten en niet achter het stuur van een auto, aangezien zo’n voertuig meer impact heeft bij een ongeluk. En ook dat is niet specifiek voor Alkmaar, maar gaat over heel Nederland.

Tot zover m’n bemerkingen over het krantenartikel. Vanaf hier gaat het niet meer over Alkmaar en kan je er met lokaal beleid (zoals veiligere fietspaden) weinig aan doen.

Eerst maar even het taartdiagram van 2021, die had ik al in mei kunnen plaatsen, maar toen vond ik het weinig opzienbarend. Elk segment (kleurtje) vertegenwoordigt circa 10% van de bevolking. Dit diagram lijkt wel een kopie van die van 2017. Er is dus weinig veranderd. Behalve dan dat er nu iets over in de krant is geschreven.

Hierbij hoort ook m’n lijndiagram dat ik al sinds 1999 bijhou:

Daar is dus te zien dat het vooral fout gaat bij mannen boven de 60. Dat begint langzaam en vooral de 70plussers scoren slecht. Oudere vrouwen doen het veel beter en daarom kan je dit probleem niet oplossen met een helm of veiligere fietspaden.

Met de Fietsersbond ben ik het eens dat een helmplicht averrechts kan werken. Dat bijvoorbeeld ouderen de fiets sneller in de schuur laten en de kinderen op latere leeftijd alleen mogen fietsen. Kortom een afname van het aantal fietskilometers. En laat Nederland nou juist het veiligste fietsland zijn als je het per afgelegde fietskilometer bekijkt. In andere landen vallen minder fietsdoden, maar wordt nog veel minder gefietst.

Die grafieken hierboven zijn per hoeveelheid mensen. Ik had van die groepen mensen graag de jaarlijkse hoeveelheid fietskilometers gebruikt, maar dat wordt nergens goed bijgehouden per leeftijdsgroep en gender. Wel heb ik her en der geobserveerd om te zien of mannen meer fietsen dan vrouwen. Dat is mogelijk buiten de bebouwde kom, maar zeker niet in de stad. Rond scholen zijn het vaker vrouwen die de kinderen met de fiets wegbrengen en ophalen.

Zelf geef ik al wat jaren het gedrag van de mannen de schuld. Zij gokken meer en komen daar tot een jaar of 60 mee weg. Daarna neemt onder andere het gehoor, zicht en het ractievermogen af en is zo’n gokje sneller fataal. Het valt me dan ook regelmatig op dat een 60plus fietser bij een kruising al is overgestoken en daar moet wachten op z’n vrouw, die de oversteek nog niet aandurfde.

De circa 2% jaarlijkse toename bij ouderen is overigens ook demografisch goed te verklaren. Hun aantal neemt jaarlijks met 1% toe, omdat zo’n 70 jaar geleden de bevolkingsgroei rond de 1% lag. Daarbij worden mensen ouder en zou dat ook best een extra half procent kunnen zijn. En dan worden ouderen aangemoedigd om meer te bewegen. Bij elkaar en met de komst van de e-bike, kan dat zorgen voor 2% of misschien wel meer fietskilometers bij deze groep mensen.

Toevallig kwam er in de afgelopen dagen ook ander nieuws naar buiten over val-incidenten in en om huis en bijvoorbeeld in verzorgingshuizen. Daar zit het vallen in het verkeer (lees fiets) niet in. Het gaat inmiddels om 5400 doden in 2021, waarvan 140 onder de 60. Onder de 60 zijn het net als bij de fietsdoden 2x zoveel mannen als vrouwen. Onder de 60 is thuisblijven 2,5x zo link als op de fiets stappen.

Boven de 60 schiet het omhoog en zijn er juist meer vrouwen die aan een val overlijden. Vrouwen leven langer, maar dat verklaart niet alles. Mogelijk doen ze meer huishoudelijk werk, als ramen lappen op een gammel trapje. Boven de 60 komen er 30x zoveel mensen om door een val in en om huis dan op de fiets. (Wordt het tijd voor de verplichte thuishelm?)

En ook bij dit soort ongevallen stijgt het aantal jaarlijkse doden. Die stijging is veel forser (5,8%) dan onder de fietsdoden. Een flink deel zal eveneens te verklaren zijn door de bevolkingstoename van circa 70 jaar gelden en het ouder worden. Maar mogelijk heeft het ook te maken met het langer thuis blijven wonen en/of bezuinigingen op personeel in verzorgingshuizen.

Via dat SPV (Strategisch Plan Verkeersveiligheid) wil men naar nul (0) verkeersdoden. Dat zijn er nu circa 600. Natuurlijk ben ik daar voor. Maar mij lijkt het veel realistischer en effectiever om in te zetten op de halvering van het aantal valdoden. (Was de situatie van 2012.) Dat spaart 4x zoveel mensenlevens.

(Opmerking: De kans is groot dat ik eerdaags de text nog iets aanpas. Dit soort beschouwing mikt nogal nauw en een foutje sluipt er zo in.)

Advertentie

Geplaatst op 2022-10-07, in Alkmaar, Fietsen en getagd als , , , , , , , . Markeer de permalink als favoriet. 7 reacties.

  1. Misschien speelt ook mee dat mannen vaker dan vrouwen de auto gepakt hebben in plaats van de fiets. Ze hebben dan minder fiets ervaring, schatten ook het risico anders in, omdat ze nog steeds automobilist zijn, als ze op de fiets zitten.

  2. Is er l eens gekeken naar hersengerelateerde ziekten onder 60-plussers?
    Mannen overlijden nog steeds eerder dan vrouwen.
    Bepaalde symptomen die niet worden opgemerkt maar achteraf veelzeggend waren voor o.a. rijgedrag.

  3. @Vlierbloesem: Ooit heb ik dat ook gedacht. Maar bij autododen zijn het ook ruim 2x zoveel mannen dan vrouwen. Die verhouding is ook al decennia zo, wat te zien is in het lijndiagram. Maar ook in gevangenissen gaat het om 2/3de mannen en 1/3de vrouwen. Ik denk dus echt dat het om eigenwijzigheid en meer gokken gaat en dat de aanjager uiteindelijk testosteron is.

  4. @Bertie: Ook op jongere leeftijd betreft het meer mannen dan vrouwen, wat je in het taartdiagram kan zien. Gaat ook op voor autoslachtoffers.

  5. Vreemd, ik heb in het afgelopen jaar drie fietser gezien die met een amulance werden weggebracht, en allen ten val waren gekomen op een e-bike. twee ervan door het raken van een stoeprand. Alle drie waren vrouwen.

  6. Ik hoop alleen maar dat dit soort artikelen niet weer aanleiding zijn om onhaalbare eisen te stellen of iets voor ouderen te verbieden. Het is natuurlijk erg dat ouderen boven de 60 als zijnde slachtoffer in dat artikel worden aangewezen als veroorzaker.

  7. @Sjoerd: Dat hoor ik ook om me heen. Punt is dat het vallen (of het aanrijden) der mannen blijkbaar fataler is. Gelukkig herstellen de meeste mensen die met een ambulance worden afgevoerd. Het CBS houdt overigens niet bij of er meer vrouwen dan mannen gebruik maken van amulances.

Reaxi - Mailadres hoeft niet. Zie: Ximaar?! ↑↑

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: